بِالْأَنْفِ
« 1 » نسخ شده است ، زيرا آيهء قبل مىفرمايد : حرّ در مقابل حرّ و عبد در مقابل عبد وزن در مقابل زن قصاص مىشود . پس حرّ را در مقابل عبد و مرد را در مقابل زن قصاص نمىكنند ، ولى در اين آيه بيان مىنمايد كه : نفس در مقابل نفس قصاص مىشود ، چه حرّ در مقابل عبد باشد چه در مقابل حرّ ، مرد در مقابل زن باشد يا زن در مقابل زن .
به اعتقاد ما ، اين آيه هم نسخ نشده ، بلكه آيهء اوّل خاص است و مبيّن و آيهء دوم ، عام است و مبيّن .
در واقع ، آيهء اوّل معناى آيهء دوم را تفسير مىكند كه مراد ما از « النفس و بالنفس » ؛ يعنى حرّ در مقابل حرّ ، عبد در مقابل عبد و زن در مقابل زن است .
3 - برخى ديگر گفتهاند : آيهء :
كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصاصُ
« 2 » با آيهء :
فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَيْءٌ
« 3 » نسخ شده است ، زيرا
« كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصاصُ »
قصاص را واجب كرده ، ولى آيهء بعد مىگويد : تو حق عفودارى ؛ يعنى قصاص واجب نيست . پس وجوب قصاص نسخ شده است .
اين هم مردود است چرا كه
« كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصاصُ »
به معناى وجوب قصاص نيست ، بلكه به معناى اين است كه قانون قصاص نوشته شده ، ولى وجوبى ندارد ، عدم وجوب قصاص از قطعيّات دين است . آيهء دوّم مىگويد : اگر عفو كرديد ، ديگر حق قصاص نداريد . درست مثل آيهء :
مَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنا لِوَلِيِّهِ سُلْطاناً
« 4 » ؛ هر كه مظلوم كشته شود ، ما به ولىّ دم حق داديم » ؛ كه اگر خواست قصاص كند و اگر خواست ببخشد و ديه بگيرد . پس حرف و تصميم او قابل تبعّيت است .
هامش
( 1 ) - مائدة / 50 .
( 2 ) - بقره / 174 .
( 3 ) - بقره / 174 .
( 4 ) - اسراء / 36 .