« لا تنحصر فائدة آية قرآنيّة فى الحكم التّشريعّى فحسب بل التّشريع هدف واحد من اهداف كثيرة و متنوّعة نزل لاجله القرآن الكريم و الدّليل على ذلك ان آيات الاحكام لا تتجاوز الخمس مأة لآية بينما القرآن يربوا آياته على ستّة الاف آية نزلت فى شئون شتّى يجمعها هداية عامّة و معجزة خالدة تحدّى بها القرآن عبر العصور . و ثانيا : كثير من آيات قرآنيّة نزلت لمناسبات خاصّة و شئون ترتبط و احداثا وقتيّة لا تعمّ الاجيال و الاعصار و لا اثر لها فى ما عد الاعجاز التّحدّى العام « 1 » ؛ فايدهء آيهء قرآنى در حكم شرعى منحصر نمىشود ، بلكه تشريع ، هدفى از اهداف گوناگون قرآن است ، و دليلش اين است كه آيات احكام از پانصد آيه تجاوز نمىكند و حال آن كه آيات قرآن بيش از شش هزار آيه است كه در قسمتهاى مختلفى نازل شده است كه جامع همهء اين آيات ، هدايت عمومى مردم و معجزهء جاويدان است كه قرآن به همين آيات تحدّى كرده است .
ثانيا : بسيارى از آيات قرآن به سبب مناسبات خاصّة شؤون معين و حوادث زمانى خاص كه اختصاص به همان زمان داشته ، نازل شده است و شامل همهء اعصار و نسلها نمىشود ، بنابراين براى ديگران ثمرى ندارد . هدف فقط صرف اعجاز و تحدّى است . » منظور ايشان اين است كه قرآن مىخواهد مراحل دعوت اسلامى را بگويد ، حوادث تاريخى را يادآورى كند ، مىخواهد به مسلمانها بفهماند كه شريعت اسلامى مرحله به مرحله طى شده است ، در هر زمانى طبق استعداد و گنجايش افراد آن زمان سخن گفته شده است . پس اينها هيچ كدام جنبهء عملى ندارد ، امّا ايشان فرمودند ؛ بسيارى از آيات قرآن جنبهء عملى ندارد ، بلكه هدف ، هدايت عمومى است . عرض مىكنيم مگر هدايت ، جنبهء عملى نيست ؟ هدايت ؛ يعنى كارى صورت گيرد كه جسم و روح آنها تكان بخورد ، به فكر فرو روند ، آيا اينها جنبهء
هامش
( 1 ) - التهميد ، ج 2 ، ص 296 .