مطالبش را از ذهبى گرفته اشارهاى به روشهاى تفسيرى ندارد . شيخ شلتوت هم كتابى در اين زمينه نوشته است كه بسيار مختصرتر از كتابهاى نامبرده است .
مسائل مهمه در روش تفسيرى
بررسى مفاهيم مفرده از مهمترين مسائل در روش تفسيرى است . آيا مفاهيم قرآن ، طبق مفاهيم عرفى است يا اعم از آن است ؟
دوم : آيا خطاب قرآن به شخص پيامبر است يا ديگران هم مخاطب مىباشند ؟
سوم : بحث تعميم در تركيبات است . قرآن با اين كه يك نفر ناقهء صالح را ذبح كرد ولى مىفرمايد :
فَعَقَرُوها
يعنى همه او را ذبح كردند . » چرا قرآن معنا را تعميم داده است ؟ البته مسائل فقهى يك بحث جداگانهاى دارد كه در اين روشها مطرح نمىشود .
مفاهيم قرآن اعمّ از معانى عرفى است
پيش از اين ، از علامهء طباطبايى نقل كرديم كه ايشان به بسيارى از آيات كه مىرسند ، مىگويند : اين « جرى » و مصداق است در همان مبحث توضيح داديم كه بدون توسعهء مفهومى الفاظ نمىتوان توسعههاى مذكور در روايات را توجيه نمود و كلماتى مانند تأويل و باطن و امثال اينها اصلا مسألهاى را حل نمىكند .
آيا امام كه در ذيل آيه اين مطلب را فرموده ، واقعا قرآن نيز همين مطلب را مىخواهد بگويد ، واقعا معناى قرآن هست يا نه ؟ اگر در حقيقت معناى قرآن هست ، پس معانى قرآن از معانى عرفى گستردهتر مىشود ، و اگر نيست ، پس امام صحيح نگفته و تأويل هم نمىتوان ناميد .
ممكن است ، گفته شود : اگر مفاهيم قرآن اوسع باشد ، آن گاه ، هر كسى مىتواند ، هر لفظ قرآنى را اوسع از معناى لغوىاش اراده كند ، و ديگر نمىتوان اين را تحت ضابطه و كنترل در آورد .