ما يَشاءُ
« 1 » .
مىفرمايد : وحى سه قسم است : 1 - وحيى كه به صورت شفاهى و الهام است و بر قلب مىتابد ؛ يعنى ناگهان يك مطلبى را در قلبش مىيابد و به او الهام مىشود .
2 - گاهى وحى « من وراء حجاب » است ؛ مثل تكلم كردن خدا با پيامبر اكرم و حضرت موسى ؛ يعنى صدايى را مىشنوند ؛ ولى گويندهء صدا و جهت صدا مشخص نيست .
3 - رسولى را مىفرستد كه او به اذن خدا با پيامبر صحبت كند .
پس نوع اول ، القاى در قلب است ، نوع دوم ، شنيدن صدا بدون مشخص بودن گوينده و نوع سوم ، با آمدن پيام آور همراه است . پايينترين نوع وحى ، نوع سوم است . وحى به صورت القاى در قلب يا شنيدن صدا خيلى بالاتر از نوع سوم وحى است . فرستادن پيام آور وحى با اين كه با خود انسان بطور شفاهى صحبت كنند ، بسيار متفاوت است . جبرئيل مأمور خداست ، واسطه است ، او از پيامبر خيلى كوچكتر است . در روايت معتبر اين مطلب آمده است كه وقتى جبرئيل بر پيامبر نازل مىشد ؛ مانند برده در مقابل او مىنشست . عن ابى عبد اللّه - عليه السّلام - قال : « كان جبرئيل اذا اتى النّبىّ - صلّى اللّه عليه و إله و سلّم - قعد بين يديه قعدة العبد ، و كان لا يدخل حتّى يستأذنه » « 2 » امام صادق - عليه السّلام - فرمودند : هر وقت جبرئيل خدمت پيامبر مىآمد ، در مقابل پيامبر ؛ مانند برده مىنشست و تا از حضرت اجازه نمىگرفت ، با او ملاقات نمىكرد . وحيى كه مستقيما به قلب پيامبر وارد مىشد تحمّل آن بسيار مشكل بود . تا جايى كه پيامبر عرق مىكرد و گاهى سر درد مىگرفت .
در روايت ششم همين باب دارد كه : « عن عبيد بن زرارة ، عن ابيه قال : قلت لابى عبد اللّه - عليه السّلام - : جعلت فداك الغشية الّتى كانت تصيب رسول اللّه اذا نزل عليه الوحى ؟ قال : فقال ذلك اذا لم يكن بينه و بين اللّه احد ، ذاك اذا تجلّى اللّه له ، قال : ثمّ
هامش
( 1 ) - اسراء / 85 .
( 2 ) - بحار ، ج 18 ، ص 256 ؛ علل الشرايع ، ص 14 .