مسئولا » « 1 » : از آنچه علم ندارى پيروى مكن كه گوش و چشم و دل مورد بازخواست خواهد بود .
دربارهى بت مقام از زبان جهنميان اين طور نقل مىكند : « ربنا إنا أطعنا سادتنا وكبراءنا فأضلونا السبيلا » « 2 » : پروردگار ما ! ما از بزرگان و رؤساى خود اطاعت كرديم - مأمور بوديم - و آنها ما را گمراه كردند .
و دربارهى بت سنت و عادت مىفرمايد : « وإذا قيل لهم اتبعوا ما أنزل اللَّه قالوا بل نتبع ما ألفينا عليه آباءنا أو لو كان آباؤهم لا يعقلون شيئا ولا يهتدون » « 3 » : وقتى به آنها گفته مىشود از آنچه خداوند نازل كرده است پيروى كنيد مىگويند بلكه از آنچه پدرانمان را بر آن يافتهايم پيروى مىكنيم . آيا اگر هم پدرانشان چيزى را نفهمند و راه نبرند .
و دربارهى بت هوس مىفرمايد : « إن يتبعون إلا الظن و ما تهوى الانفس ولقد جاءهم من ربهم الهدى » « 4 » : آنها جز گمان و خواستههاى نفس از چيزى پيروى نمىكنند با اين كه از سوى پروردگارشان هدايت برايشان آمده است .
2 - يقين منحصر در تجربه نمىباشد ؛ حدسيات و فطريات و متواترات و وجدانيات و اوليات نيز يقينى هستند . « 5 »
3 - منابع اوليهى يقين ، طبيعت و نهاد انسان ، وجدان و تاريخ مىباشند .
هامش
( 1 ) - / اسراء / 36
( 2 ) - / احزاب / 67
( 3 ) - / بقره / 170
( 4 ) - / نجم / 23
( 5 ) - / به كتابهاى منطقى از جمله « تفكر » به قلم مؤلف ( براى دورهى اول ) و المنطق المقارن ( عربى - براى دورهى دوم ) ، رجوع فرماييد