منطقييّن و فلاسفه استخراج كرده بر مورد خاص تطبيق كنيم ، هرچند اين را هم براى كسانى كه به استخراج دانشمندان اين فن اعتماد دارند ذكر كردهاند ؛ براى آنها كه مىخواهند مستقل فكر كنند راه تجربى ديگر را هم ذكر كردهاند و همان هم راه اصيل استقلالى است و آن اين كه با دقت شخصى و تجربه خود انسان ، در صفات گوناگون يك موجود ببينم كدام صفت عارضى است و كدام ذاتى ؛ آن هم با علائم معين ذاتى و عرضى كه طبق روش صحيح بيان كردهاند ، آن وقت صفات ذاتى اعم و اخص را پيدا كرده جنس و فصل را به دست آورند . « 1 »
اگر شما اين روش را نديدهايد گناه برخى كتابهاى منطقى متأخرين است كه ذكر نكردهاند و نه گناه اصل مكتب منطقى مرسوم ! مثل اين كه بسيارى مسائل مهم فقهى و فلسفى در بسيارى از كتابهاى فقه و فلسفه ذكر نشده است .
كتابهاى منطقى متأخرين نوعاً فقط قسمت صورى منطق را ذكر كرده و تدريجاً در غرب آن را منطق صورى ناميدند ، و در برابر آن منطقهاى ديگر چون رياضى و معرفتى و روحى و تجربى و دستورات دكارتى و روش راسل و منطق مادى و منطق ماترياليسم ديالكتيك را قرار دارند ، و برخى از نويسندگان كشور خودمان هم همهى روشهاى منطقى را حذف و لزوم تبعيت از اقوال پيشوايان دينى را توصيه كردند . « 2 »
روش ديالكتيكى
روش ديالكتيكى كاربرد روشى است كه موجب تحوّل علمى شده
هامش
( 1 ) - / المنطق المقارن ، ص 74 و 112
( 2 ) - / به ص 55 شرح عربى اينجانب بر منظومه رجوع شود