پس خدا ، ابتدا خلق را آفريد ، سپس نشئه ديگرى در همين خلق وارد مىشود . اين كه همين موجود به نشئه ديگر مىرود ، با حركت جوهرى سازگار است .
آياتى را كه ملاحظه كرديد ، به گونهاى دلالت بر حركت جوهرى دارند و با دلايلى كه براى حركت جوهرى اقامه شد ، همساز است .
بحث حركت جوهرى به اين كيفيت از تراوشات فكرى فيلسوف بزرگ ، صدرالمتألهين است كه در مباحث ديگر از فلسفه و كلام اسلامى و نيز توجيه و تفسير صحيحتر از بعضى از مفاهيم و متون دينى كار ساز و مشكل گشاست .
مقصود از حركت ، در حركت جوهرى چيست ؟
كلمه « حركت » بر اساس موارد استعمال و متعلقاتى كه در كلام دارد ، داراى اصطلاحات و معانى زيادى است . اينك بعضى از اصطلاحات حركت را ذكر مىكنيم و سپس به بيان مقصود از « حركت » در بحث حركت جوهرى مىپردازيم .
اسامى و اصطلاحات حركت
« حركت » در علوم و فنون مختلف اصطلاح خاص خود را دارد و لذا بايد در هر بحث ، مقصود از آن را به دست آورد . آن چه در زير مىآيد بخشى از اسامى و اصطلاحات حركت است .
1 - حركت موجى . 2 - حركت دورى . 3 - حركت انعكاسى . 4 - حركت ارادى . 5 - حركت طبيعى . 6 - حركت قسرى . 7 - حركت قوافى ( اصطلاح ادبى ) . 8 - حركت فلكى . 9 - حركت مستقيمه . 10 - حركت