انجام خواهد شد كه توضيح خواهم داد .
ضمنا در اين اردوگاهها و زندانها بايد مراقب بود كه ميان افراد دشمن كمتر تماس باشد و گرنه يكديگر را تشويق به حفظ مكتب و مرام خود نموده تحت تأثير محيط خاط خود ضمن حفظ اعتقادات خود منتظر فرصتى براى هجوم خواهند بود . و بهر حال تجربه شد كه اردوگاههاى كار اجبارى نه براى تغيير تفكر مخالفين داخلى و نه براى تغيير تفكر اسيران خارجى مؤثر نبوده است .
3 - بردگى خصوصى موقّت !
اين نظريّه مىگويد : اسيران جنگ را ميان افراد تقسيم كنند ولى مدّتى تعيين كنند كه پس از آن مدّت خود به خود آزاد شوند و يا به محض اظهار اسلام آزاد شوند .
اين نظريّه گرچه اشكالات بردگى دولتى را ندارد ، و چون در ميان خود مردم پرورش مىيابند امكان آشنا شدن آنها با محيط اسلامى اخلاقى و علمى تحت اشراف حكومت صحيح اسلامى بيشتر است و بدين وسيله هم تربيت مىيابند و هم بارى سنگين به دوش دولت نخواهد بود .
ليكن : 1 - از نظر روانى روشن است كه آزادى قطعى - نهتنها اميدوارى - در ضرب الأجل معيّن ، روحيّهء فرد را تقويت نموده