منظورم اين است كه افراد اسير دشمن را يك جا دولت در اختيار بگيرد و آنها را در زندان نگهداشته و يا در اردوگاههاى كار اجبارى به كار وادارد .
هماكنون روش بيشتر حكومتها اين است كه افراد اسير دشمن را در زندان نگهدارى مىكنند كه اين فائدهء اين كار فقط گروگان داشتن آنهاست ، تا از دشمن امتيازاتى به دست آورند چنان كه هماكنون « واشنگتن و هانوى » بر سر اين اسيران چانه مىزنند : و پاكستان غربى و هند نيز همينطور بلكه بيشتر و يكى از جهات مؤثّر در آزادى رهبر اجتماعى و تقريبا مذهبى « بنگاله دش » مسئلهء اسرا بود . « 1 »
احتمال پرورش اين اسيران زندانى و تغيير فكر دادن آنها تا موافق با مكتب شوند خيلى كم است ، زيرا تماسها بيشتر با مأمورين حكومت مركزى است و معمولا مأمور نمىتواند چندان اثر فكرى بگذارد و به همين جهت بسيارى ممالك استعمارى مسيحى و به خصوص آمريكا مجبورند براى استعمار فكرى ملل ضعيف از راههاى ديگرى وارد شوند : يا ميسيونهاى مذهبى به داخل آنها گسيل دارند تا ضمن جلب فكر آنها به مسيحيّت و حكومت پاپ تدريجا پاى دوستان ديگر را باز كنند و يا به وسيلهء دخالت غير مستقيم در فرهنگ و يا با تغيير خط بر تغيير تفكّر آنها دست يابند .
هامش
( 1 ) - مربوط به سال انجام اين بحث ، در سال 1350 شمسى است .