على بن جعفر از برادرش امام كاظم ( ع ) پرسيد : عتق پيرمرد بهتر است يا جوان كارى ؟ فرمود : كسى را آزاد كن كه بتواند خود را بىنياز سازد . . . « 1 »
ابن محبوب به امام هشتم ( ع ) دربارهء عتق پسر بچّه يا پير بزرگ و يا بردهاى كه زمينگير بوده و راهى ندارد نامهاى نوشت :
امام ( ع ) در پاسخ نوشت : كسى كه بردهاى را آزاد كند كه خودش را نتواند اداره كند واجب است كه مخارج او را بپردازد تا بىنياز شود . « 2 » از اين روايات به خوبى استفاده مىشود كه هدف از بردگى در اسلام ، استثمار نيست و گرنه نبايد فرد كارى قوى را آزاد كنند و فرد بىدست و پا را نگهدارند ! و راستى اينها گواه روشنى بر مدّعاى ما هستند .
« جبرئيل هميشه سفارش بردگان را مىكرد فكر كردم به زودى از طرف خداوند مدّتى معيّن مىشود كه در آن سررسيد همه آزاد مىشوند » . « 3 »
ابوذر دو لباس زيباى يمنى خريد يكى را خود پوشيد . . . و ديگرى را به غلامش داد و گفت : پيامبر ( ص ) فرمود : از غذاى خود به آنها بدهيد و از لباس خود به آنها بپوشانيد . « 4 »
هامش
( 1 ) - 15 / 2 عتق .
( 2 ) - 4 / 1 عتق .
( 3 ) - 14 / 2 عتق از پيامبر اكرم ( ص ) .
( 4 ) - 4 / 3 عتق .