هستند و اين هم مثلى است . « 1 »
البته بايد به اين نكته هم توجّه داشت كه : به هر حال جنگ است و دشمن ، و اين هم يكى از نتايج و آثار مخالفت و دشمنى اوست ، نمىتوان انتظار داشت كه دشمن شمشير كشيده درصدصد كوبيدن مكتب باشد و ما بگوئيم : سرور ما بفرمائيد شما آقاى مائى ! !
ولى اين خصوصيات اخلاقى اسلام است كه تا اين اندازه مراعات مىكند و مىگويد : « در خطاب به آنها برده و كنيز نگوئيد ، پسرم و دخترم خطاب كنيد !
بردگى به اين صورت از اين نظر كه حتّى از كارگر هم به محيط خانواده نزديكترين بوده و موجب اختلاط بيشترى با افراد خانواده مىگردد ، براى پرورش مؤثّرتر است .
برده كه همچون افراد اصيل خانواده حقّ غذا و لباس داشته بنا به دستور اسلام كه فرموده : « از لباس خود به آنها و از غذاى خود به آنها بدهيد » با آنها آميزش زيادى دارد تدريجا به افكار محيط خانواده و اجتماع آشنا خواهد شد .
نظرى به ايراد دوّم
هامش
( 1 ) - آيهء 72 و 74 سورهء نحل .