بيشتر به مردم نفع رساند » « 1 » .
علم انسان عالم ، ابزارى است براى خدمت به مردم و اجتماع . اهميت فراوان اسلام نيز بر امورى چون : صدقه ، جهاد ، دفاع ، كمك به ضعفا و ديگر كارهاى مشابه ، از اهميت خدمت به انسانها سرچشمه مىگيرد . با وجود آنچه گفتيم ، جاى اين سؤال باقى مىماند كه اين خدمت چه نتيجهاى در پى دارد ؟ خواهيد گفت : اينكه جاى سوال ندارد ! معلوم است ، بهتر شدن زندگى اجتماعى انسان و رفع محروميت و فقر از انسانهاى فقير و محروم .
مىپرسيم : بهتر شدن زندگى آنها به چيست ؟ مىگوييد : اين هم كه معلوم است ! تغذيه ، بهداشت ، مسكن ، علم و آگاهى . مىپرسيم : وقتى بهتر زيستند چه رخ مىدهد ؟ مىگوييد : روشن است ! به بدن سالمترى دست مىيابند و عمر طولانىترى پيدا مىكنند . حال مىپرسيم : اين عمر طولانى به چه كار آيد و براى چيست ؟ اصلا سؤال اين بود كه انسان براى چيست ؟ مىگوييد :
عمر طولانى براى زنده ماندن بيشتر ! خوب ! براى چه بيشتر زنده بمانم ؟
خلاصه آنكه براى چيست اين عمر و مقدار اضافهاش ؟ ! و اينجاست كه از جواب باز مىمانند . پس بر خدمت به همنوع انگشت نهادن و آن را هدف آفرينش انسان دانستن ، نظريهاى قانعكننده نيست .
لازم است اينجا توقفى كوتاه كنيم و ببينيم كه اگر هدف خدمت به جامعه باشد آن هم خدماتى مثل : بهداشت ، مسكن و تغذيه كه مورد توجه مادّيون است ، آيال اين برگشت قهقرايى به حيوانيت نيست ؟ در حركت
هامش
( 1 ) . مستدرك الوسايل ، مرحوم نورى طبرسى ، ج 12 ، ص 391 .