از اين آيه دو فكر را در مىيابيم :
نخست : اين كه پاداش نيكى تنها منحصر به پيامبران نيست ، بلكه هر نيكوكارى در هر زمان و مكان پاداش مىيابد ، و انسان جز با شايستگى و كوشش ( و نيكوكارى ) به كرامت حقيقى نايل نمىشود ، و كوشش مؤمن گم و تباه نمىگردد ، و پروردگار ما كردار هر كس را نگه مىدارد و او را بر آن كردار / 270 در زندگى و پس از وفاتش پاداش مىدهد ، و اين پاداش دنيوى جز دليلى بر پاداش بزرگتر او در آخرت نيست .
دوم : نيكوكارى به مردم را پروردگار با ولايت بر آنان پاداش مىدهد ، پس سزاوارترين مردم براى ( ولايت ) مردم محبوبترين و نيكوكارترين ايشان نسبت به آنهاست .
[ 111 ] پروردگار ما ، عزّ و جلّ هر كه را نيكوكار باشد به خاطر نيكوكارى او و به همان اندازه پاداش مىدهد ، گرچه آن شخص نيكوكار مؤمن هم نباشد ، زيرا نيكوكارى به خودى خود نزد او محبوب است ، و ذات سبحانش گفته است : «
هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ
- آيا پاداش نيكى جز نيكى است ؟ » « 49 » چه رسد به اين كه نيكوكار مؤمن هم باشد ؟ به طبع در دنيا و آخرت پاداشى بيشتر خواهد يافت ، زيرا نيكوكاريش به مردم به خاطر آبروى خوب يا پاداش مادّى فورى نيست ، بلكه اندوختهء اخروى خود را مىافزايد . ابراهيم ( ع ) سنّت قربانى كردن در راه خدا را بنهاد و به اندازهاى كه ديگران قربانى كنند ثواب او افزايش مىيابد ، در اين صورت مؤمن به موجب دو سنّت پاداش مىيابد : سنّت احسان و نيكوكارى ، و سنّت ايمان ، از اين رو است كه خدا بر احسان پيامبر خود ابراهيم ( ع ) تأكيد مىكند ، و سپس به تأكيد بر ايمان او باز مىگردد و مىگويد :
«
إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُؤْمِنِينَ
- او از بندگان مؤمن ما بود . » پس در اين صورت پاداش او دو چندان است .
هامش
( 49 ) - الرحمن / 60 .