به كسى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله به او واگذار كرده بود واگذار مىكردند ، وى با كمال آرامش و مهارت آن را حركت مىداد ؛ بدون اين كه دهان مركب از فشار مجروح شود و در نهايت ، قافلهسالارى كه هرگز احساس سنگينى و رنج و تعب نمىكرد همراهان را بدون اين كه خسته و ملول شوند ، به چشمهء گوارايى كه هرگز با گل و لاى مخلوط نيست مىرساند .
آرى ، مولاى متقيان عليه السلام به فيض روح القدس و مدد الهى مىتوانست عدالت اقتصادى را در جامعهء اسلامى مراعات نمايد . چنانچه خود در بيان هدف از پذيرش خلافت مىفرمايد :
اللّهمَّ ، إِنّك تَعلمُ أنَّه لَم يَكنِ الّذي كانَ منّا ، مُنافسة في سلطانٍ ، ولاالتماس شيء من فُضولِ الحُطامِ و لكن لنرد المعالَم مِن دينِك ، و نُظهِرُ الإصلاحَ في بِلادِك فَيَأَمن المظلومون مِن عبادِكَ و تُقام المعطّلةُ مِن حُدودكِ ؛ « 1 »
بارالها ! تو به خوبى مىدانى كه آنچه ما انجام داديم ، ( نظير جنگ با قاسطان و مارقان و ناكثان ) نه به خاطر رقابت در نيل به جاه و جلال بود . براى به چنگ آوردن حُطام دنيا و ثروت اندوزى نبود ؛ بلكه هدف ، برگرداندن آثار دين تو و اصلاحات در جامعهء اسلامى بود ؛ تا بندگان ستم ديدهء تو احساس امنيت نموده و احكام تعطيل شدهء الهى بر پا شود .
طولى نكشيد كه آنچه صديقهء طاهره عليها السلام پيش بينى فرموده بود در جامعهء اسلامى جوانه زد . در زمان خلافت عمر بن خطاب با ايجاد امتياز طبقاتى ، جراحتى ديگر و عظيم بر پشت اين مركب خلافت وارد شد . عمر بن خطاب در تقسيم بيت المال ، شركتكنندگان بدر را بر ديگر رزمندگان ، مهاجران را بر انصار و زنهاى پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله را بر ديگران ترجيح داد . « 2 »
اين بدعت موجب شد كه دوباره سنت جاهليت و امتيازهاى موهوم قبيله و نژاد تجديد گردد و گروهى مشغول رسيدگى به انساب شدند . از نو امتيازهاى عدنانى و قحطانى تجديد گرديد و جزء افتخارها شد روز به روز به دايرهء آن اضافه شده ، تا اين كه به يكى از
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، عبده ، ص 242 .
( 2 ) . الاموال ، ص 224 .