ذُؤبان : جمع « ذِئب » ، گرگان .
ذُؤبان العرب : سركردگان عرب ( كنايه از خطرناك بودن آنها ) .
مُنِي : گرفتار شد .
بُهَم الرجال : مردان دلير ، « بُهَم » جمع « بُهمَة » .
مَرَدَة : جمع « مارد » ، طغيانگران و سركشان .
أطفاها : فعل ماضى از « إطفاء » ، آن را خاموش كرد .
نَجَم : آشكار شد . نجْم : آشكار شدن و روييدن گياهها .
قَرْن : شاخ .
فَغَرت : گشوده شد . فَغَرتْ فاغرةٌ ؛ دهانى گشوده شد . ظاهراً در گشوده شدن دهان استعمال مىشود . در صحيفهء سجاديه است : «
أَعوذ بك مِنْ عَقاربَها الفاغِرةَ أفواهَها
؛ بارالها ! از عقربهاى جهنم كه دهانهاى خود را گشودهاند به تو پناه مىبرم » .
قَذَفَ : فعل ماضى از « قَذَفْ » ، انداخت .
لَهَوات : جمع « لِهاة » بر وزن « حِصاة » ، زبان كوچك دهان ( كنايه از محل احاطه و گلوگاه دشمن و وسط معركهء جنگ ) .
فلا ينكفىء : بر نمىگشت ، دست بردار نبود .
يطأ : مضارع از مصدر « وطئ » ، لگدكوب مىكرد .
صِماخ : سوراخ گوش و خود گوش . يطأ صماخها ؛ ( كنايه از سركوب نمودن و از بين بردن ) .
أَخْمَص : فرورفتگى كف پا .
إِخماد : خاموشكردن .
لَهَبُها : شعلهء آتش بدون دود .
مكدود : رنجپذير ، رنجبر .
مشمِّراً : اسم فاعل . «
شمّر إزاره عن ساقه
» بالا زد پيراهن خود را از ساق پا . ( كنايه از آمادگى كامل و مصممّ بودن براى خدمت ) .
شرح خطبه حضرت زهرا (ع) (فارسى) — صفحة 412
مساهمون: عز الدين حسينى زنجانى
ص٤١٢