را ترك نمايم . وفا و به جا آوردن نذر در قرآن مورد مدح قرار داده شده است . چنان كه در آيهء 7 سورهء هل أتى مىخوانيم : « يُوفُونَ بِالنَّذرِ وَيَخافُونَ يَوْماً كانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيراً » ؛ « 1 » اين عده ( به اتفاق مفسرين ، مراد مولاى متقيان و فاطمهء زهرا - صلوات الله عليهما - مىباشد . ) به نذر خود وفا مىكنند و از روزى مىترسند كه شر آن همه جا را فرا خواهد گرفت .
جملهء
يُوفُونَ بالنَّذر
در مقام مدح است ؛ زيرا وفا به نذر بايد موقعيت بس ارجمندى داشته باشد تا خداى متعال اولياى خود را به آن عمل تمجيد و تجليل نمايد .
اما در مورد اين كه فرمود اين عمل موجب پيدايش زمينهء غفران الهى است ، فعلًا دو جهت به نظر مىرسد :
1 . نذر پيمانى است كه شخص ميان خود و خدا مىبندد و استقامت در پيمان علاوه بر مدح عقلى ، شرعاً نيز ممدوح است مانند آيهء « وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا » ؛ « 2 » افرادى كه به پيمان و عهد خود وفا مىكنند . بىترديد به جا آوردن نذر از مصاديق بارز وفا به عهد است كه انسان بدين وسيله خود را در معرض مغفرت و بخشايش الهى قرار مىدهد .
2 . در تكاليف حتمى ، ديگر وجوب آنها تحت اختيار مكلف نيست ؛ اما وجوب وفا به نذر يك تكليف حتمى است كه شخص ، با اختيار بر ذمهء خود مىآورد . واضح است كه در چنين شخصى روح تسليم و فرمان بردارى نسبت به مولاى حقيقى بيشتر است . به ويژه در نذر غير مشروط ؛ و مانند كسى است كه در جهاد هجومى با اين كه به مناسبت عذرى مانند لنگ بودن تكليف جهاد از وى برداشته شده ولى با عشق و محبتى كه به خدا دارد ، با شوق هر چه تمامتر با همان پاى شكسته عازم ميدان جهاد مىگردد از اين نمونهها در عصر نبوت بسيار مىبينم . يكى از صحابه هر دو فرزندش عازم جهاد بودند او نيز با اين كه پايش لنگ بود و تكليفى نداشت . به هر وسيلهاى بود از پيامبر صلى الله عليه و آله رخصت طلبيد و عازم ميدان جنگ شد .
هامش
( 1 ) . شاعر در مورد سورهء « هل أتى » چه خوش سروده :وسائل هل أتى نصٌّ بحقِّ عليّ * أجبته : هل أتى نصٌّ بحقِّ عليّسائلى پرسيد : آيا نصى در حق على عليه السلام آمده ؟ جواب دادم : سورهء « هل أتى » در حق على ، نص است .
( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 176 .