درك و شعور نباشد اختلال گفته نمىشود ؛ زيرا در حال اختيار خود را مغلوب قوهء غضب نموده و همين ، معيار صحت تأديب و قصاص است .
اگر مراد از اختلال روانى از بين رفتن قوهء عاقله و درك و تميز باشد چنين فردى مشاعرش مختل است و بايد آن را روانه تيمارستان ساخت .
اسلام از چنين فردى حكم را برداشته و فرموده :
رُفِعَ القلمُ عَنِ المَجنونِ حتى يُفيقَ « 1 »
از ديوانه حكم برداشته شده تا از اين مرض بهبود يابد .
4 . قانون قصاص يادگار دوران توحش بشر است . اكنون جامعه ، تكامل يافته و صحيح نيست كه قانون صحرا و جنگل در آن اجرا شود .
پاسخ : با تأمل در آيات قرآن كريم و روايات صحيح و متواتر استفاده مىشود ، در تمام ادوار گذشتهء بشر ، به موازات ادراكات عقل كه در شرع از آن به رسول باطنى تعبير شده است ، حجتهاى الهى هم كه چراغ هدايت براى جامعهء بشرى باشند مبعوث شدهاند .
و گرنه لازم مىآيد كه خلقت بشر عبث شود و ذات اقدس الهى منزه از كار بيهوده است .
در اثر سركشى امتها پس از هدايت انبيا ، جاهليت پديده آمده و اين جاهليت نتيجهء عدم پيروى از مكتب انبيا عليهم السلام است و بهطور كلى در سيماى قرآن خط جاهليت مبتنى بر عدم پيروى از مكتب آسمانى است كه در ادوار گذشته به وسيلهء پيامبران به بشر ارائه شده است و مخصوص دوره و مكان و زمان خاصى نيست . اين آيهء شريفه مىفرمايد : « وَ إِنْ مِنْ أُمَّةٍ إِلّا خَلا فِيها نَذِيرٌ » ؛ « 2 » هيچ امتى نيست مگر اين كه بيم دهندهاى در ميان آنان بوده . در اين آيه كلمهء « مِن » استغراق نفى را مىرساند ؛ يعنى هيچ اجتماعى و امتى نبوده مگر اين كه از طرف خدا در ميان آنان بيم دهندهاى بوده است .
جملهء معروف « فلان عمل يادگار دوران توحش است » درست نيست . چه اينكه هر وقت بشر در برابر مكتب انبيا تسليم نشود از ديدگاه قرآن همان وقت ، دوران توحش و جاهليت خواهد بود .
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعه ، باب المقدمات .
( 2 ) . فاطر ( 35 ) آيهء 24 .