حتى إِذا رَأى اللّهُ سُبحانَه حدَّ الصّبرِ منهم على الأَذى فِي محبّتِهِ ، وَ الاحتمال لِلمكروهِ من خوفِهِ ، جَعَل لهم من مضائقِ البلاء فَرجاً ، فأبد لهم العزّ مكانَ الذُّل ، و الأمن مكانَ الخوفِ ، فَصاروا مُلوكاً حُكّاماً ، و أئمّة أَعلاماً ، و قد بلغَتِ الكرامةُ مِنَ اللهِ لَهم ما لم تَذهبِ الآمال إليهِ بهم ؛ « 1 »
تا وقتى كه خدا آنان را ديد كه به خاطر محبت او صبر مىكنند و از ترس او دشوارىها را تحمل مىنمايند ؛ لذا در تنگناهاى حوادث ، آنان را نجات بخشيده و ذلت آنان را به عزت ، و ترس آنان را به امنيت تبديل نمود . بدين سان در اثر صبر و استقامت به سلطنت و حكومت رسيدند و چنان بزرگى يافتند كه چنين آرزويى درباره آنان نمىرفت .
همانطور كه خدا وعده فرموده پاداش نيكوكاران تباه نخواهد شد و در دنيا و آخرت جزاى صبر و استقامت را خواهند ديد .
مددگيرى از دو عامل درونى و بيرونى در برخورد باحوادث
اما برخورد اسلام در مقابله با حوادث ناگوار داراى نقش بسيار سازندهاى است و با مددگيرى از دو عامل ، انسان را وامى دارد كه برمشكلات و حوادث رنج آور فائق آيد ، يكى از آن دو عامل ، درونى و ديگرى بيرونى است .
عامل درونى همان خود نگهدارى و ورزيدگى خاص آدمى است كه در باطن آدمى ذخيره شده و به هنگام بروز حوادث ظاهر مىشود .
عامل بيرونى ، پناهندگى به منبع نيروها است كه با آن نيرو مشكلات را از سر راه خود بر مىدارد . قرآن كريم از اين دو عامل چنين ياد مىكند : « وَاسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلوةِ » ؛ « 2 » از عامل درونى به « صبر » و از عامل بيرونى كه تكيهگاه لايزال است به « صلاة » تعبير شده كه با هماهنگى اين دو عامل ، انسان مىتواند در مقابل حوادث ناگوار ايستادگى نمايد .
بر همين اساس ، در تفسير آيهء فوق از رسول اكرم صلى الله عليه و آله روايت شده كه هرگاه آن حضرت از
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، عبده ، ص 369 .
( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 45 .