توضيح داده شد ، عزيمت در لغت عبارت است از مصمم شدن به انجام كارى و جدى شدن كار . در قرآن كريم آمده : « فَإِذا عَزَمَ الأَمْرُ » ؛ « 1 » هنگامى كه كار جنگ صورت جدى به خود گرفت .
در لغت ، تفسير به معناى كشف قِناع ( پوشش ) است . پس معناى عبارت فوق چنين مىشود : به وسيلهء قرآن مىتوان به عزائم و واجباتى كه پرده از آنها برگرفته شده رسيد . اين بردارندهء پرده كيست ؟
قرآن مىگويد :
« وَما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا . . . » ؛ « 2 » آنچه رسول براى شما آورده بگيريد و از آنچه نهى فرموده ، اجتناب كنيد .
رسول اكرم صلى الله عليه و آله - در روايت متواتر - اهل بيت عليهم السلام خود را يكى از دو ثقل از هم جدانشدنى معرفى مىنمايد . پس به حكم قرآن ، احكام بايد از دو ثقل گرفته شود .
بدينسان ، بردارندهء پرده ، اهل بيت هستند و عزائم به وسيلهء خود قرآن تفسير مىشود . مثلًا ظاهر بعضى از آيات ترخيص است ؛ ولى آن آيات عزيمت به وسيلهء اهل بيت به حكم حتمى وجدى تفسير شده است . مىبينيم به وسيلهء اهل بيت از احكام عزيمتى پردهبردارى شده است . در آن مىخوانيم :
« إِذا ضَرَبْتُمْ فِى الأَرضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلوةِ » ؛ « 3 »
وقتى كه به مسافرت رفتيد بر شما گناهى نيست كه نماز خود را كوتاه كنيد .
ظاهر كلمه « جناحَ » ( مانعى ندارد ) اين است كه مىتوان قصر يا تمام خواند ؛ ولى ظاهر اين آيه مراد نيست بلكه حكم قصر نماز ، يك حكم جدى و حتمى است . پس ظاهر آيه ، گر چه حكم ترخيصى است ولى به وسيلهء ائمه عليهم السلام به حكم عزيمتى و حتمى تفسير شده است .
زراره و محمد بن مسلم مىگويند : ما به امام محمد باقر عليه السلام گفتيم : نماز در سفر چند
هامش
( 1 ) . محمد ( 47 ) آيهء 21 .
( 2 ) . حشر ( 59 ) آيهء 7 .
( 3 ) . نساء ( 4 ) آيهء 101 .