مع عرفانِها ؛ پس پيامبر صلى الله عليه و آله مردمان زمين را ديد كه پيرو اديان مختلفى هستند و دستهاى در كنار آتش به اعتكاف نشسته ، دستهء ديگر بتهاى ساخته و پرداختهء دست خود را مىپرستند و با شناخت فطرى و عقلى از خدا ، او را انكار مىكنند .
شرح : در اين بخش به رسالت جهانى پيامبر اشاره مىفرمايد . در ميان انبيا ، نوح عليه السلام نيز رسالت جهانى داشته ولى يكى از ويژگىهاى پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله اين است كه بر همهء جهانيان تا روز قيامت مبعوث شده است . « 1 »
پيامبر صلى الله عليه و آله اين پيام جهانى را با در افتادن با آيينهاى پوسيده آغاز كرد و به اصلاح جهانيان پرداخت و خدا در قرآن مىفرمايد : « يا أَيُّها المُدَّثّرُ * قُمْ فَأَنْذِرْ » ؛ « 2 » اى جامه در كشنده ، به پا خيز و مردم را بيم ده .
سر مكش اندر گليم و رو مپوش * كه جهان جسمى است سرگردان تو هوش
آرى اينك وظيفهء بسيار سنگينى را به دوش مىكشد و بايد با امتها كه عقيدههاى گوناگونى دارند درافتد و آنها را با حكمت و موعظه و سرانجام با شمشير به آيين الهى دعوت نمايد . در درون جزيرة العرب با مشركان و در بيرون از مرزهاى جزيرة العرب با مردم آن روز ايران ( معتكفان بر آتش ) و ملتهاى ديگر به مبارزه پردازد ؛ نه فقط مجوس و ديگر بتپرستان بلكه همهء ملتهايى را كه قانون وجدان فطرى خود را زير پا گذاشته و از راه راست به انحراف كشيده شدهاند اصلاح كند .
اديان الهى مانند اهل كتاب ، اهل توحيد بودهاند ؛ ولى در اثر انحرافات زياد در زمرهء مشركان قرار مىگيرند . مولاى متقيان عليه السلام از عصر بعثت چنين ياد مىكند :
و أهلُ الأرضِ يومئذٍ مللٌ متفرّقةٌ ، و أهواءٌ منتشرةٌ ، و طرائقُ متشتّتةٌ بينَ مُشبهٍ للّه بِخلقِهِ أو مُلحدٍ ، في اسمِهِ أو مُشيرٍ إلى غيرِه . فَهَداهم مِن الضلالةِ ، و أَنقذَهم
هامش
( 1 ) . فيض در علم اليقين ، ص 94 ، مىفرمايد :
. . . بعثت انبيا دوگونه بوده است بعضى جهانى بوده و بعضى خصوصى ؛ مانند نوح عليه السلام كه رسالت جهانى داشته ولى هود فقط به قوم عاد مبعوث بود . . . خداى عزّوجلّ محمد صلى الله عليه و آله رابر همگان يعنى جن و انس مبعوث فرمود . او خاتم پيامبران است و پس از او دوازده نفر اوصياى پيامبر مىباشند .
( 2 ) . مدّثر ( 74 ) آيات 1 - 2 .