در برابر او تسليم گردد چارهء ديگرى دارد ؟
قرآن كريم از قول شيطان نقل مىكند : « ثُمَّ لَآتِيَنَّهُمْ مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ أَيْمانِهِمْ وَعَنْ شَمائِلِهِمْ » ؛ « 1 » البته از روبهرو و پشت و از طرف راست و چپ برآنان فرود مىآيم . از آيهء شريفه كاملًا پيداست كه شيطان بشر را در محاصرهء خود خواهد آورد و نيز در آيهء ديگر مىفرمايد : « لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِراطَكَ المُسْتَقِيمَ » ؛ « 2 » البته در سر راه مستقيم آنها به كمين نشستهام . . . . امام سجاد عليه السلام در صحيفهء مباركه در دعاى بيست و پنجم تسلط شيطان را چنين ترسيم مىكند :
اللّهُمَّ إنّك خَلَقتَنا وَ أمَرتَنا وَ نَهَيتَنا وَ رغّبْتَنا فِي ثَوابِ ما أمرتَنا وَ رهَّبتَنا عِقابَهُ ، وَ جَعَلتَ لَنا عَدُوّاً يَكِيدُنا ، سَلَّطْتَهُ مِنَّا عَلى ما لَم تُسَلِّطْنا عَلَيهِ مِنهُ أسْكَنتَ صُدُورَنا ، وَ أَجرَيْتَهُ مَجْرى دِمائِنا لايَغفَلُ إن غَفَلنا ، وَ لايَنسى إنْ نَسِينا ، يُؤمّنَّا عِقابَك ، وَ يُخَوِّفُنا بِغَيرِك إنْ هَمَمنا بَفاحِشَةٍ شَجَّعَنا عَلَيها ، وَ إنْ هَمَمنا بِعَمَلٍ صالِحٍ ثَبَّطَنا عَنهُ ، يَتَعرَّضُ لَنا بِالشَّهواتِ ، وَ يَنصِبُ لَنا بِالشُّبَهاتِ ؛
بارالها ! تو ما را آفريدى و فرمان دادى و از كارهاى زشت بازداشتى و به اجر و ثوابى كه در فرمانبردارى توست ترغيب و تشويق نمودى و براى ما دشمنى قرار دادى به نحوى كه ما را بر او سلطهاى نيست . او را در دلهاى ما جاى دادى و مانند خود در رگهاى ما جريان دادى .
و بدينسان كه هنگامِ غفلتِ ما غفلت نمىكند و هنگام فراموشىِ ما فراموش نمىكند ؛ ما را از عقاب تو ايمن مىسازد ؛ از غير تو مىترساند ؛ اگر گناهى بزرگ را قصد كنيم بما جرأت مىدهد ؛ اگر به عملى همت كنيم به شدت ما را باز مىدارد ؛ شهوتها را براى ما جلوه مىدهد ، در راه اجراى حق شك و شبهه را چون دام در مقابل ما مىنهد . . . .
آرى بشر در شرايطى زندگى مىكند كه هر لحظه در خطر هلاكت به سر مىبرد . واقعاً چاره چيست ؟ آيا جز اين كه در همهء احوال به درگاه حق پناهنده شود و او را در سرنوشت خود حاكم و غالب نمايد ، چاره ديگرى دارد ؟ اگر به غير اين راه رود بىترديد
هامش
( 1 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 17 .
( 2 ) . همان ، آيهء 16 .