سنگلاخهاى ناهموار و مارهاى سمّى خطرناك ، نه از آبهاى صاف مىنوشيديد و نه از آذوقه متناسب استفاده مىكرديد . شغلى جز خونريزى و گسستن پيوند خويشاوندى نداشتيد . بتها در ميان شما ( قبيلهها ) برپا بود .
خلاصه عرب دور از هرگونه تمدنى بود و اگر در گوشهاى اثرى از تمدن مانند دولت يمن به چشم مىخورد آن نيز آميخته به طبع صحرا نشينى و خشونت بود . چنين خويى هرگز اجازه نمىدهد كه تمدنى برپاكنند و هر چه داشتند برگرفته از ملل نيرومند ديگر مانند ايران ، روم ، مصر ، حبشه و هندوستان بود .
نياكان عرب
در زبان تاريخنويسان از نياكان عرب به « عرب عاربه » يا « عرب بائده » ( منقرض شده ) تعبير مىشود كه عاد و ثمود و قوم هود و صالح از آنها بودند . عرب باقيه ، دو تيره بودند :
قحطان يعنى عربهاى ساكن يمن و مجاورانش كه نسبت آنها به قحطان مىرسيد ، و اسماعيليه يا عدنان كه عبارتند از ساكنان سرزمين مجاور و نجد كه در مركز جزيرة العرب سكنى داشتند و نسبت آنها به اسماعيل فرزند ابراهيم عليه السلام از هاجر مىرسد و آنها را « مضرى » و « معدى » مىگويند .
توضيح : ابراهيم عليه السلام فرزندش اسماعيل عليه السلام را در حجاز سكنى داد و آن سرزمين به تعبير قرآن : « وادٍ غَيْرِ ذِى زَرْعٍ » ؛ صحراى خشك بىآب و علف بود و قبلًا قبيلهاى بنام « جرهم » در آنجا سكونت داشت . هاجر و فرزندش را در آنجا سكنى داد ، تا اسماعيل عليه السلام به حد رشد رسيد و شهر مكه را بنا نمود . به امر پروردگار ابراهيم با كمك فرزندش كعبه را بنا نهاد و مردم عرب را به توحيد و يكتاپرستى دعوت كرد . حجاز و سرزمينهاى مجاور دعوت آن حضرت را قبول نمودند . آن حضرت عليه السلام پايهء فريضهء به جا آوردن حج را گذاشت . چنان كه قرآن كريم نقل مىكند : « وَأَذِّنْ فِى النّاسِ بِالْحَجِّ » ؛ « 1 » به جا آوردن فريضه حج را در ميان مردم اعلام دار .
هامش
( 1 ) . حج ( 22 ) آيهء 27 .