تخطي إلى المحتوى الرئيسي

إيضاح الكفاية (فارسى) — صفحة 164

مساهمون:

ص١٦٤
و منها : الاستقراء ، فانّه يقتضي ترجيح جانب الحرمة على جانب الوجوب كحرمة الصّلاة في أيّام الاستظهار ، و عدم جواز الوضوء من الإناءين المشتبهين [ 1 ] .
شرح
در محلّ بحث هم ممكن است بگوئيم : اصل مفسدهء صلات در خانهء مغصوب از نظر شما مسلّم است منتها مرتبه و اندازهء مفسده را از نظر غلبهء بر ملاك امر و عدم غلبه نمىدانيد ، لذا مىگوئيم در اين صورت ، لازم نيست مرتبهء آن را بدانيد اگر آن مفسده به حسب واقع بر ملاك امر غلبه داشته باشد - گرچه مرتبهء آن را ندانيد - چون اصل مفسده ، مسلّم است ، همان عنوان غالبش گريبان‌گير شما - مكلّف - هست و عنوان غالبش اين است كه نماز را باطل مىكند ، اگر مفسده بر ملاك امر ، غالب شد مقتضى بطلان عبادت است لذا شما ترديد مىكنيد كه آيا عبادت شما در اين فرض ، صحيح است يا نه يعنى : عملى را به‌عنوان عبادت اتيان مىنمائيد و اصل ملاك مبغوضيّت در آن براى شما مسلّم است اما نمىدانيد مبغوضيّت آن در چه رتبه‌اى است ، چنين وضعى اقتضا مىنمايد كه انسان نتواند به آن صلات در خانهء مغصوب ، قصد قربت نمايد و اگر نتوانستيم قصد قربت كنيم نتيجتا بنا بر اصل اشتغال ، آن نماز ، محكوم به بطلان است - گرچه در دوران امر ، بين اقل و اكثر ارتباطى قائل به برائت شويد . قوله : « فتأمّل » : مصنّف رحمه اللّه وجهى براى آن بيان نمودند كه ما آن را در پاورقى كتاب ذكر نموديم .

3 - استقرا

[ 1 ] - سوّمين وجهى كه براى ترجيح جانب نهى بر امر - در بحث اجتماع امر و نهى - بنا بر قول به امتناع ذكر شده ، « استقرا » مىباشد . گفته‌اند در فقه در مواردى كه امر ، دائر بين وجوب و حرمت - مردّد بين حكمين - بوده شارع مقدّس ، جانب حرمت را بر وجوب مقدّم داشته لذا ما به لحاظ آن موارد استكشاف مىكنيم كه اين مسئله كلّيّت دارد و هركجا امر ، دائر بين وجوب و حرمت باشد ، حرمت بر وجوب ، مقدّم است كه اينك به ذكر آن موارد مىپردازيم :