شرح
در امور تدريجيه هم جريان دارد كه اينك به آنها اشاره مىكنيم « 1 » .
1 - استصحاب شخصى - نه كلّى - مثال : امام جماعتى مشغول قرائت سورهء نماز بود امّا اكنون شك نمودهايم كه آيا آن قرائت را به پايان رسانده است يا نه ؟
در اين فرض مىتوانيم استصحاب شخصى و جزئى جارى نمائيم و بگوئيم هنوز هم او مشغول همان قرائت خاصّه است .
2 - استصحاب كلّى قسم اوّل : مثال : امام جماعتى مشغول قرائت سورهء « يس » بود پس نسبت به كلّى قرائت در ضمن سورهء « يس » يقين داريم لكن اكنون شك نمودهايم كه آيا آن قرائت ادامه دارد يا نه و منشأ شكّ ما اين است كه نمىدانيم قرائت سوره « يس » را به آخر رسانده است يا نه ؟
در اين مورد ، هم مىتوانيم قرائت سورهء « يس » - استصحاب شخصى - را استصحاب نمائيم و بگوئيم او هنوز مشغول قرائت آن سوره است و هم مىتوانيم بقاء « كلّى » قرائت را استصحاب نمائيم .
3 - استصحاب كلّى قسم دوّم : مثال : مىدانيم زيد ، مشغول قرائت سوره شد لكن نمىدانيم كه آيا قرائت سورهء « توحيد » - سورهء كوتاه - را شروع نمود - كه اگر مشغول قرائت آن سوره شده اكنون قرائتش تمامشده - يا اينكه مشغول خواندن سورهء « بقره » - سورهء طولانى - شده - كه اگر مشغول قرائت آن سوره بوده اكنون قرائت زيد تمام نشده - در اين صورت فقط مىتوانيم كلّى قرائت - قراءة السّورة - را استصحاب نمائيم امّا نمىتوان خصوص قرائت سورهء توحيد يا بقره را استصحاب نمود زيرا قبلا « 2 » بيان كرديم كه در استصحاب كلّى قسم دوّم فقط « كلّى » را مىتوان استصحاب
هامش
( 1 ) - لازم به تذكّر است كه اين استصحابات در صورتى جارى مىشوند كه داراى اثر شرعى باشند .
( 2 ) - ر . ك تنبيه سوّم استصحاب .