شرح
محلّ بحث ، شارع فرموده است « لا تنقض اليقين بالشّك » يعنى يقين را بهوسيلهء شك نقض نكنيد و نقض يقين بهوسيلهء شك ، حرام است .
سؤال : آيا نقض نفس « يقين » امر اختيارى است كه شارع مىفرمايد آن را نقض نكنيد ؟
جواب : خير ، يقين يك حالت نفسانى است و با عروض شك از بين مىرود مثلا ديروز يقين به حيات زيد داشتيم ولى اكنون كه او مسافرت نموده ، و در معرض حوادث و تصادفات قرار گرفته قهرا با حصول شك ، يقين قبلى نقض مىشود پس نقض يقين ، يك امر اختيارى نيست كه شارع از آن نهى نمايد .
وقتى نقض يقين ، امر غير اختيارى بود قهرا بايد يا به مجاز در كلمه ، قائل شويم و بگوئيم مراد از يقين ، متيقّن است يعنى نهى از نقض ، متوجّه متعلّق يقين شده است يعنى شما كه يقين به طهارت داريد ، با شكّ در نوم آن را نقض نكنيد .
و يا اينكه بگوئيم در هيئت مذكور ، كلمهء آثار و احكام ، مقدّر است و به مجاز در تقدير قائل شويم - لا تنقض آثار اليقين « 1 » - يعنى آثار و احكام يقين را با شك ، نقض نكنيد بهعبارت ديگر ، شما كه طهارت داريد و مىتوانيد با آن نماز بخوانيد به مجرّد حصول شك و ظن ، آن را نقض نكنيد در نتيجه وقتى مسألهء متيقّن مطرح شد ، تفصيل قبلى مرحوم شيخ به ميان مىآيد كه كدام متيقّن و آثار كدام مقطوع را نقض نكنيم ؟
جواب : آن متيقّنى كه استعداد بقاء دارد امّا متيقّنى كه فاقد اقتضاء بقاء هست اصلا نقض ندارد ، چون استحكامى ندارد پس حجّيّت استصحاب ، مخصوص به
هامش
( 1 ) - اى لا تنقض آثار المتيقّن .