و اما الإيراد عليه : برجوعه إما إلى دليل الانسداد لو كان ملاكه دعوى العلم الإجمالي بتكاليف واقعية ، و إما إلى الدليل الأول ، لو كان ملاكه دعوى العلم بصدور أخبار كثيرة بين ما بأيدينا من الأخبار [ 1 ] .
شرح
آيا حديث شريف ثقلين مىگويد بايد به روايات غير معلوم الصّدور عمل كرد ؟
آيا حديث ثقلين مىگويد بايد به رواياتى كه اعتبارشان مسلّم نيست مراجعه كرد ؟
خلاصه : ما مكلّف هستيم تا روز قيامت به روايات معلوم الصّدور يا معلوم الحجّيّة عمل كنيم ، امّا وظيفه نداريم كه به مطلق روايات ( سنّت حاكيه ) مراجعه نمائيم .
[ 1 ] - مرحوم شيخ در جواب از مرحوم ( شيخ محمّد تقى اعلى اللّه مقامهما ) راه ديگرى را پيمودهاند « 1 » كه آقاى آخوند نمىپذيرند :
شيخ قدّس سرّه فرمودهاند : در دليل ايشان دو احتمال وجود دارد .
1 - دليل ايشان يا برگشت به دليل انسداد مىكند « 2 » كه دليل انسداد را براى حجيّت مطلق ظن اقامه كردهاند و خبر واحد خصوصيتى ندارد .
2 - و يا اينكه دليل ايشان برگشت به دليل « 3 » عقلى - اوّل - دالّ بر حجّيّت خبر واحد مىكند كه ما - مرحوم آخوند - جواب آن را بيان كرديم بنابراين ايشان دليل مستقل و جداگانهاى اقامه نكردهاند .
توضيح ايراد مرحوم شيخ به مرحوم شيخ محمّد تقى :
اگر ايشان مىگويند كه ما علم اجمالى داريم تا روز قيامت تكاليفى نسبت به نماز ، روزه ، حج و غيره داريم و بايد به قرآن و روايات مراجعه كنيم اين همان مقدّمهء اوّل دليل انسداد است كه در بحث انسداد بايد بحث كرد .
و اگر ايشان مىفرمايند : ما علم اجمالى به صدور بسيارى از روايات داريم ، اين
هامش
( 1 ) - ر . ك فرائد الاصول 106 .
( 2 ) - دليل انسداد را به زودى توضيح مىدهيم .
( 3 ) - وجه اوّل از وجه سهگانه .