توضيح ذلك : اگر ما قائل به ثبوت حقيقت شرعيّه شديم معنايش اين است كه شارع لفظ صلات را از معناى لغوى به معناى شرعى نقل نموده ، منقول عنه و منقول اليه هم داريم اين گروه معتقدند كه : آرى ما قائل به حقيقت شرعيّه هستيم و اصل « نقل » براى ما مسلّم است امّا در هنگام استعمال و آن زمانى كه خطاب « صلّ » استعمال شد ، نمىدانيم نقلى بوده يا نه به عبارت ديگر نمىدانيم هنگامى كه رسول اللّه ( صلّى اللّه عليه و آله ) فرمودند « صلّ عند رؤية الهلال » آيا نقلى بوده يا نه لذا به اصالت عدم نقل ، تمسّك مىكنيم و نتيجه مىگيريم كه استعمال مذكور قبل از ثبوت حقيقت شرعيّه بوده و در اين صورت مىگوئيم خطاب « صلّ » بايد بر معناى لغوى حمل شود .
پاسخ به مستدلّين به اصالت عدم نقل : اصل مذكور بر خلاف اصالت تأخّر حادث يكى از اصول عقلائيّة و داراى پشتوانه است و اگر شما شك كنيد كه آيا فلان لفظ از معناى لغويش نقل داده شده يا نه مىتوانيد به اصل مذكور تمسّك نمائيد و بگوئيد نقلى صورت نگرفته ولى قدر متيقّن اصل مزبور اين است كه :
عقلاء هنگامى كه در اصل نقل ، شك داشته باشند به اصالت عدم نقل ، تمسّك مىكنند مانند همان مثالى كه اخيرا بيان كرديم بهخلاف محلّ بحث كه شما در اصل « نقل » ترديدى نداريد زيرا شما روى مبناى ثبوت حقيقت شرعيّه بحث مىكنيد يعنى يقين داريد كه نقلى مطرح بوده و همچنين يقين به ثبوت حقيقت شرعيّه داريد امّا در تقدّم و تأخّر آن شك داريد و نمىدانيد آيا « نقل » قبل از استعمال « صلّ » بوده يا بعد از آن بنابراين اصل « نقل » براى شما مسلّم است و اگر چنين شكّى داشته باشيد :
اوّلا امكان دارد بگوئيم كه عقلاء در چنين مواردى به اصالت عدم نقل تمسّك نمىكنند و چنانچه بگوئيد ما چنين مطلبى را مسلّم نمىدانيم پاسخ مىدهيم كه شك هم داشته باشيد كافى است ، همين مقدار كه ادراك نكنيد كه عقلاء در آن مورد به اصل
إيضاح الكفاية (فارسى) — صفحة 139
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص١٣٩