ملاك ، حصول يقين براى شاهد فرع با شهادت شاهد اصل است ؛ بدين معنا كه براى شاهد فرع يقين پيدا شود كه شاهد اصل بدون هيچ مسامحهاى به اين امر شهادت داده است با يقين به عدم مسامحه ، تحمل تحقق مىيابد . 12
كيفيت اداى شهادت فرع نزد حاكم به همان نحوى است كه تحمل شهادت كرده است ، مانند اينكه در صورت نخست ، نزد حاكم اين گونه شهادت دهد : شهادت مىدهم فلان شاهد عليه فلانى به نفع فلانى به اين امر شهادت داده و از من خواسته كه بر شهادت او شهادت دهم . 13
شرايط شهادت فرع : پذيرش شهادت فرع مشروط به شرايط ذيل است :
1 . دو شاهد فرع بر شهادت هر يك از دو شاهد اصل شهادت دهند . البته لازم نيست شهود فرع هر اصلى با شهود فرعِ اصل ديگر متفاوت باشند . بنابر اين ، دو شاهد فرع مىتوانند بر شهادت هر يك از دو شاهد اصل شهادت دهند . 14
2 . شاهد فرع ، شاهد اصل را نام برده ، او را به حاكم معرفى كند و چنانچه علاوه بر بردن نام ، به عدالت او نيز شهادت دهد ، شهادتش فورى پذيرفته مىشود ؛ اما اگر به عدالت او شهادت ندهد حاكم پس از شنيدن شهادت شاهد فرع ، عدالت شاهد اصل را بررسى مىكند و در صورت اثبات عدالت ، به شهادت فرع ترتيب اثر مىدهد . 15
انكار شهادت فرع توسط شاهد اصل : اگر شاهد اصل پس از شهادت شاهد فرع نزد حاكم ، منكر آن شود ، به گفتهء برخى ، چنانچه انكار بعد از صدور حكم از سوى حاكم باشد ، به انكار شاهد اصل و اگر قبل از آن باشد به شهادت فرع اعتنا نمىشود ، مگر آنكه شاهد فرع عادلتر از شاهد اصل باشد ، كه در اين صورت به شهادت فرع اعتنا مىشود . 16 برخى ديگر گفتهاند : با انكار شهادت فرع توسط شاهد اصل ، شهادت آن كه عادلتر است پذيرفته مىشود و چنانچه هر دو از جهت عدالت برابر باشند ، به شهادت فرع اعتنا نمىشود . 17 به گفتهء برخى ديگر ، اگر انكار بعد از صدور حكم باشد ، شهادت عادلتر پذيرفته مىشود و اگر قبل از آن باشد ، شهادت فرع ساقط است . 18
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 757
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٧٥٧