شهادت زنان در شهادت فرع : بدون شك ، مواردى كه در شهادت اصل با شهادت زنان اثبات نمىشود ، در شهادت فرع نيز با شهادت آنان اثبات نمىگردد ؛ ليكن در موارد پذيرش شهادت زنان در شهادت اصل ، آيا شهادت آنان در شهادت فرع نيز پذيرفته است ؟ مسئله اختلافى است . مشهور ، پذيرش شهادت فرع را به مردان اختصاص دادهاند . 4
آيا در پذيرش شهادت بر شهادت ، معذور بودن شاهد اصل از حضور نزد حاكم شرط است و در نتيجه با امكان حضور وى شهادت شاهد فرع پذيرفته نيست ، يا شرط نيست ؟ مسئله اختلافى است . مشهور آن را شرط دانستهاند . 5 برخى آن راشرط ندانستهاند . 6 مراد از عذر ، مشقت داشتن حضور به سبب بيمارى ، سفر ومانندآن است . 7
چگونگى تحمل شهادت فرع : تحمل و اداى شهادت در شهادت فرع به يكى از سه صورت زير تحقق مىيابد :
1 . استرعا ؛ بدين معنا كه شاهد اصل به شاهد فرع بگويد : شهادت مىدهم به نفع فلانى عليه فلانى به هزار تومان . اينك تو بر شهادت من شهادت بده .
2 . شاهد فرع ، شهادت شاهد اصل به حق را نزد حاكم بشنود ، و بدين وسيله با شنيدن آن ، متحمّل شهادت مىشود .
3 . شاهد اصل ، شهادت به حق دهد و سبب ثبوت حق را نيز بيان كند ، مانند اينكه بگويد : شهادت مىدهم به نفع فلانى عليه فلانى به هزار تومان ، بابت بهاى خانه يا ضمانت يا بدهى و مانند آن از اسباب ثبوت حق . با ذكر سبب ثبوت حق توسط شاهد اصل ، شاهد فرع متحمّل شهادت مىشود . 8
با توجه به انحصار تحقق تحمل شهادت فرع به سه صورت ياد شده ، اگر شاهد اصل به گونهاى ديگر شهادت دهد ، مثلا بگويد : من عليه فلانى به نفع فلانى به اين امر شهادت مىدهم ، تحمل حاصل نمىشود . 9 برخى در تحقق تحمل با شهادت اصل به صورت سوم ترديد كردهاند ؛ 10 چنان كه از برخى قدما عدم تحقق تحمل ، با شهادت اصل به صورت دوم نقل شده است ؛ 11 ليكن برخى گفتهاند :
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 756
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٧٥٦