شهرت روايى را از اسباب ترجيح نشمرده و گفتهاند : با وجود روايت مشهور ، روايت شاذِ مخالف آن از حجيّت ساقط است . بنابر اين ، تعارضى وجود ندارد تا يكى به سبب شهرت بر ديگرى ترجيح داده شود ؛ زيرا قوام تعارض به حجّت بودن دو خبر ، صرف نظر از اسباب ترجيح است 4 ( - - - ) حديث مشهور ) .
2 . شهرت عملى ؛ يعنى مشهور بودن عمل به روايتى نزد فقها و استناد آنان به آن در مقام فتوا . 5 برخى ، مطابقت فتواى مشهور با مفاد روايتى را از اقسام شهرت عملى بر شمردهاند ؛ هرچند به حسب ظاهر مستند به آن روايت نباشد . 6
نسبت ميان شهرت عملى و شهرت روايى عموم و خصوص من وجه است . بنابر اين ، ممكن است روايتى به لحاظ نقل ، مشهور باشد ؛ ليكن مورد عمل مشهور فقها نباشد . چنان كه عكس آن نيز ممكن است . گاهى نيز روايتى هم شهرت روايى دارد و هم شهرت عملى . 7
در شهرت عملى دو بحث وجود دارد : يكى ترجيح روايت به سبب شهرت عملى در مقام تعارض و ديگرى جبران ضعف روايت ضعيف به شهرت عملى ، قطع نظر از تعارض . به تصريح برخى ، دليلى بر ترجيح روايت به شهرت عملى وجود ندارد ، مگر بنابر اين قول كه آنچه موجب نزديكتر شدن يكى از دو روايت به واقع گردد ، از اسباب ترجيح به شمار مىآيد . بنابر اين قول ، شهرت عملى از اسباب ترجيح روايت خواهد بود 8 ( - - - ) تعادل و تراجيح ) .
اما نسبت به بحث دوم ، شهرت عملى ، ضعف سندى روايت را جبران كرده ، مصحح عمل به آن است ؛ هرچند روايت بر حسب قواعد رجالى در نهايت ضعف باشد ؛ چنان كه اعراض عملى مشهور فقها از روايتى موجب ضعف و سستى آن خواهد شد ؛ هرچند آن روايت ، مشهور و از نظر سند بسيار قوى و معتبر باشد ؛ زيرا اعراض مشهور از آن - به رغم قوت سند - حاكى از وجود خللى در روايت است ؛ چنان كه در فرض اول ، عمل مشهور - به رغم ضعف سند - بيانگر عدم خلل و قوّت آن است . 9
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 760
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٧٦٠