ه . شك بين چهار و پنج بعد از سر برداشتن از سجدهء دوم كه بنابر قول مشهور ، پس از تشهد و سلام ، دو سجدهء سهو به جا مىآورد . اگر شك ياد شده در حال ايستاده باشد ، به شك بين سه و چهار بر مىگردد و محكوم به حكم آن است و اگر چنين شكى بعد از ركوع و قبل از سجود عارض شود ، بنابر قول مشهور ، حكم شك بين چهار و پنج را دارد . 27
4 - 2 - 2 . شكهاى صحيح غير منصوص عبارتند از :
الف . شك بين سه و پنج قبل از ركوع كه به شك بين دو و چهار پس از اكمال دو سجده باز مىگردد و محكوم به حكم آن است . عروض شك ياد شده بعد از ركوع موجب بطلان نماز مىشود . 28
ب . شك بين سه و چهار و پنج در حال ايستاده كه به شك بين دو و سه و چهار برمىگردد و حكم آن را دارد . 29
ج . شك بين پنج و شش در حال قيام كه به شك بين چهار و پنج بازگشت و به مقتضاى آن عمل مىكند . برخى ، چنين شكى را موجب بطلان نماز دانستهاند . 30
تروّى و تأمل هنگام شك : آيا عمل به حكم شك ، همچون بطلان در شكهاى باطل و بنا گذاشتن بر اكثر يا اقل در شكهاى صحيح ، به صرف پيدايى شك ، جايز است يا آنكه واجب است نمازگزار قبل از عمل به مقتضاى شك ، در اطراف شك خود تأمل و انديشه ( تروّى ) نمايد تا به يكى از دو طرف ، ظن يا يقين پيدا كند و يا شكش مستقر گردد ؟ مسئله محل اختلاف است . بنابر قول دوم ، حدّ تروى در اطراف شك چقدر است ؛ آيا مطلقا ؛ اعم از شكهاى صحيح و باطل تا حصول رجحان يافتن يكى از دو طرف يا استقرار شك مىباشد يا در شكهاى باطل تا محو صورت نماز با يأس از حصول علم يا ظن ، لازم است تأمل كند ؟ مسئله محل اختلاف مىباشد 31 ( - - - ) تروّى ) .
مراد از شك : منظور از شك ، برابر بودن دو طرف احتمال ( پنجاه ، پنجاه ) است ؛ از اين رو ، شامل ظن ( گمان ) نمىشود ؛ چه اينكه ظن در عدد ركعات در حكم علم است . در اين حكم بنابر مشهور ، تفاوتى ميان دو ركعت نخست و دو ركعت آخر نيست ؛ 32
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 716
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٧١٦