حق شفعه و ارث : در اينكه حق شفعه پس از مرگ شفيع به ورثهء او منتقل مىشود يا نه اختلاف است . مشهور ميان متأخران ، قول نخست است . بر اين قول ادعاى اجماع نيز شده است . بنابر اين قول ، حق شفعه همچون مال به نسبت سهم ورثه تقسيم مىشود نه به تعداد وارثان . بنابر اين ، اگر ورثه منحصر به زوجه و فرزند باشند ، يك هشتم به زوجه و باقى مانده به فرزند ميّت داده مىشود . 39
با اسقاط حق شفعه توسط يك يا چند نفر از ورثه ، بقيه نمىتوانند آن را تنها نسبت به سهم خود اجرا نمايند . در اين فرض آنان يا بايد از حق خود صرف نظر كنند و يا نسبت به تمامى مورد شفعه اخذ به شفعه نمايند . 40
حق شفعه و مصالحه : حق شفعه همچون ديگر حقوق مالى قابل صلح است و شفيع مىتواند بر ترك آن با خريدار مصالحه كند . در اين صورت حق شفعهء وى باطل مىگردد . 41
سقوط حق شفعه با فروش سهم : هر گاه شفيع پس از آگاهى از داشتن حق شفعه ، سهم خود را بفروشد ، حقش ساقط مىشود ؛ ليكن اين حق براى خريدار نخست بر خريدار دوم ثابت مىگردد . و در صورتى كه فروش سهم قبل از آگاهى يافتن از حق شفعه باشد ، در بطلان حق شفعه اختلاف است . 42
تصرف مشترى در مورد شفعه : ثبوت حق شفعه براى شفيع مانع تصرف مشترى نسبت به مورد شفعه نمىشود . بنابر اين ، تصرفات وى تا قبل از اعمال حق شفعه توسط شفيع نافذ است ؛ چنان كه تصرفات مشترى موجب از بين رفتن حق شفيع نمىگردد . 43
1 . جامع المقاصد 6 / 342 ؛ جواهرالكلام 37 / 238 * 2 . شرائع الإسلام 4 / 776 ؛ قواعد الأحكام 2 / 242 ؛ جواهر الكلام 37 / 238 * 3 . وسيلة النجاة / 382 ؛ منهاج الصالحين ( سيدمحسن حكيم ) 2 / 96 * 4 . فقه الإمام جعفر الصادق 4 / 121 * 5 . مسالك الأفهام 12 / 261 - 265 ؛ جواهر الكلام 37 / 241 - 245 ؛ مهذب الأحكام 18 / 126 * 6 . جواهر الكلام 37 / 251 - 252 ؛ مهذب الأحكام 18 / 129 * 7 . جواهر الكلام 37 / 247 - 249 * 8 . 272 * 9 . مسالك الأفهام 12 / 273 ؛ جواهر الكلام 37 / 266 * 10 . جواهر الكلام 37 / 258 - 260 ؛ وسيلة النجاة / 382 - 383 ؛ منهاج الصالحين ( خويى ) 2 / 72 ؛ هداية العباد ( گلپايگانى ) 1 / 400 * 11 . جواهر الكلام 37 / 265 - 266 * 12 . 270 و 293 - 294 *
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 693
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٦٩٣