5 . توانايى پرداخت ثمن : شفيع بايد بالفعل يا بالقوه توانايى پرداخت ثمن را داشته باشد . بنابر اين ، در صورت ناتوانى وى از پرداخت ثمن به مشترى و يا طفره رفتن و تأخير در پرداخت آن ، حق شفعهاش باطل مىشود ، مگر آنكه خريدار راضى شود صبر كند . 13
چنانچه شفيع مدعى باشد ثمن در اختيار او است ، ليكن فعلا نزدش حاضر نيست ، سه روز به او مهلت داده مىشود و اگر بگويد در شهرى ديگر است تا زمان دستيابى به آن - هرچند بيش از سه روز طول بكشد - به وى مهلت داده مىشود ، به شرط آنكه به خريدار زيانى نرسد . 14
عدم سقوط حق شفعه با ناتوانى از اعمال آن : حق شفعهء غايبى كه حتى توسط وكيل خود نتوانسته آن را اعمال كند ؛ هرچند غيبتش به درازا بكشد ، همچنين فردى كه از فروش سهم توسط شريك خود آگاهى نيافته است و نيز بيمار يا زندانى اى كه حتى توسط وكيل خود نتوانسته اخذ به شفعه كند ، ساقط نمىشود . 15
حق شفعه براى سفيه ( - - - ) سفاهت ) ، ديوانه و كودك نيز ثابت است ؛ ليكن متولى اعمال اين حق ، ولىّ آنان است كه با رعايت مصلحت و يا عدم مفسده - بنابر اختلاف اقوال - مىتواند از طرف آنان اعمال حق كند . البته سفيه با اجازهء ولىّ مىتواند براى خود حق شفعه را اعمال كند . 16 چنانچه در موارد ياد شده ، ولىّ حق شفعه را اعمال نكند ، كودك پس از بلوغ و ديوانه پس از هوشيارى مىتوانند آن را اعمال نمايند . 17
چگونگى اعمال حق شفعه : اعمال حق شفعه كه از آن به اخذ به شفعه تعبير مىشود ، پس از وقوع عقد بيع ( - - - ) بيع ) براى شفيع ثابت مىشود ، مگر آنكه فروشنده حق خيار فسخ داشته باشد كه در اين صورت برخى ، استحقاق شفيع نسبت به اعمال حق شفعه را مشروط به پايان يافتن زمان خيار دانستهاند . 18
شفيع نمىتواند حق شفعه را نسبت به بخشى از سهم فروخته شده اعمال كند ؛ بلكه يا بايد از حق خود صرف نظر نمايد و يا آن را نسبت به تمامى سهم اعمال كند . 19
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 689
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٦٨٩