ليكن نزد لغويان ، اين دو واژه معناى متفاوتى دارند ؛ اسكتان به گوشتهاى محيط بر آلت تناسلى زن و شفران به كناره و لبهء آن تعريف شده است . بنابر اين ، اسكتان به منزلهء پلكها و شفران به منزلهء لبهء پلك ، محل روييدن مژه است . برخى ، گفتهء لغويان را صحيح دانستهاند . 2 البته آنچه در روايات آمده ، عنوان فرج ( آلت تناسلى زن ) است كه فقها از آن به شفران تعبير كردهاند و مراد از آن همان معناى معروف نزد فقها است و به همين معنا موضوع حكم قرار گرفته است . 3 از عنوان ياد شده در باب ديات سخن گفتهاند .
بريدن عمدى شفران از سوى جانىِ زن موجب قصاص مىگردد ، اما اگر از روى عمد نباشد يا جانى مرد باشد ، ديه ثابت است . در قطع دو طرف ، ديهء كامل زن ( پانصد مثقال شرعى طلا ) و در قطع يك طرف نصف ديهء او ثابت است . 4
1 . المبسوط 7 / 149 ؛ شرائع الاسلام 4 / 1037 ؛ جواهر الكلام 43 / 274 * 2 . كتاب السرائر 3 / 392 ؛ مختلف الشيعة 9 / 386 * 3 . جواهر الكلام 43 / 274 - 275 * 4 . مسالك الأفهام 15 / 283 ؛ جواهر الكلام 43 / 274 - 275 .
شفعه
شُفعه استحقاق تملّك سهم فروخته شدهءشريك . 1
چنانچه يكى از دو شريكِ ملكى ، سهم خود را به فردى سوم بفروشد ، شريك ديگر حق دارد با شرايطى سهم فروخته شده را به ملك خود درآورد . چنين استحقاقى را « شفعه » گويند . 2 برخى ، شفعه را به حق تملّك قهرى سهم فروخته شده توسط شريك ، براى شريك ديگر ، تعريف كردهاند . طبق اين تعريف ، شفعه حق خواهد بود نه استحقاق . به دارندهء اين حق « شفيع » گويند . 3 شفعه عنوان بابى مستقل در فقه است كه همهء مسائل و احكام مربوط به آن به تفصيل در اين باب آمده است .
حكم : شفعه در شرع مقدس ، امرى ثابت و مشروع است . 4
مورد شفعه : شفعه در اموال غير منقول قسمت پذير ، همچون زمين ، خانه ، باغ و مزرعه ثابت است . ثبوت آن در اموال منقول ، اختلافىاست . عدم ثبوت به اكثر فقها ، بلكه مشهور و قول به ثبوت به اكثر متقدمان و گروهى از متأخران نسبت داده شده است .