برخى در فرض شك در عدد سجده يا ركعت ، به بنا گذاشتن بر اقل و در فرض شك در انجام دادن فعلى ، به انجام دادن آن در صورت عدم تجاوز از محل آن ، قائل شدهاند . 12
قانون ياد شده شامل شك در انجام دادن اصل نماز احتياط و دو سجدهء سهو نمىشود . بنابر اين ، اگر شك كند كه نماز احتياط يا دو سجدهء سهو را - كه در پايان نماز واجب بر او واجب شده - انجام داده يا نه ، بر او واجب است آن را به جا آورد . همچنين است اگر پس از يقين به حصول شكِ موجبِ نمازِ احتياط ، شك كند كه آيا وظيفهاش نماز احتياط يك ركعتى بوده يا دو ركعتى ؟ كه جهت تحصيل يقين بايد هر دو را به جا آورد . همچنين اگر در انجام دادن فعل مشكوك ، شك عارض شود ، مانند آنكه شك كند كه آيا سجدهء مشكوك را - كه قبل از تجاوز از محل بايد آن را به جا مىآورده - به جا آورده يا نه ؟
4 . شك در موجَبِ سهو ؛ بدين معنا كه در عمل واجب شده به سبب سهو در نماز ، همچون سجدهء سهو ، شك در عدد يا افعال آن عارض شود . حكم اين فرض ، حكم فرض پيشين ( حكم شك در موجَب شك ) است . 13
5 . سهو در سهو ؛ به معناى فراموشى در هر دو ، مانند كسى كه سجدهاى را فراموش كرده و در حال تشهد متذكر شده ، كه وظيفهاش بازگشت به سجده و تدارك آن است ؛ ليكن تدارك را هم فراموش كرده است . وظيفهء نماز گزار در اين فرض اين است كه اگر قبل از ركوع متذكر شود بايد برگردد و آن را تدارك كند و بنابر قول مشهور ، پس از نماز دو سجدهء سهو نيز به جا آورد ؛ اما اگر پس از ركوع متذكر شود ، بايد پس از نماز ، قضاى آن را به جا آورد . در فرض ياد شده اگر هر دو سجده را فراموش كند ، نمازش باطل است . بنابر اين ، بر سهو در سهو به معناى ياد شده ، حكم جديدى جز حكم مترتب بر سهو در اصل فعل مترتب نمىشود . 14
6 . سهو در سهو ؛ به معناى فراموشى در اولى و شك در دومى ؛ بدين معنا كه
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 563
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٥٦٣