شك خود را فراموش كند ، مانند اينكه قبل از تجاوز از محل سجده در به جا آوردن آن شك كند كه وظيفهاش انجام دادن آن است ؛ ليكن شك خود را هم فراموش كرده و در نتيجه ، سجدهء مشكوك را به جا نياورده است . وظيفهء چنين فردى اين است كه اگر قبل از تجاوز از محل ، متذكر شك خود شده باشد ، بايد سجدهء فوت شده را به جا آورد ؛ ليكن در صورت تجاوز از محل و پيش از داخل شدن در ركن بعدى ، آيا بازگشت و تدارك سجدهء مشكوك واجب است يا نه ؟ مسئله محل اختلاف و اشكال است ؛ از اين رو ، برخى احتياط را در اتمام نماز و سپس اعادهء آن دانستهاند . 15
7 . سهو به معناى فراموشى در موجَبِ سهو ، مانند فراموش كردن يكى از دو سجده در سجدهء سهو . در اين فرض ، به تصريح جمعى از فقها ، اعتنايى به سهو نمىشود ؛ بدين معنا كه فراموشى يك سجده در سجدهء سهو موجب سجدهء سهو ديگرى و نيز قضاى آن نمىشود ؛ ليكن اگر تذكر قبل از تجاوز از محل باشد بايد آن را به جا آورد . 16
8 . سهو به معناى فراموشى در موجَبِ سهو به معناى شك ، مانند فراموش كردن سجدهاى يا اضافه كردن عملى ، همچون قيام از روى فراموشى در نماز احتياط كه موجب سجدهء سهو در نمازهاى روزانه مىشود . بنابر اشهر ، اضافه يا كم كردن عملى كه در غير نماز احتياط موجب سجدهء سهو مىشود ، در نماز احتياط موجب آن نمىگردد ؛ ليكن نسبت به فراموش كردن سجدهاى ، چنانچه تذكر قبل از گذشتن از محل تدارك باشد ، به تصريح گروهى ، بايد آن را به جا آورد و اگر بعد از گذشتن از محل و قبل از دخول در ركن بعدى باشد ، در وجوب بازگشت و تدارك آن ياعدم وجوب ، اختلاف و اشكال است . 17
برخى براى جملهء « لاسهوَ فى سهوٍ » تنها دو معناى اول و سوم را ذكر كرده و گفتهاند : در هيچ يك به شك اعتنايى نمىشود . بنابر اين ، در جملهء ياد شده ، سهو به معناى خاص آن مراد نيست ؛ 18 ليكن برخى ، ارادهء اعم از شك و سهوِ به معناى خاص از سهو دوم را با تقدير گرفتن موجَب ( موجَب شك يا سهو ) قوى دانستهاند . 19
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 564
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٥٦٤