( - - - ) شكيّات )
1 . روض الجنان 2 / 908 * 2 . 908 ؛ الحدائق الناضرة 9 / 104 * 3 . مستند العروة ( الصلاة ) 7 / 49 * 4 . إرشاد الأذهان 1 / 268 * 5 . الروضة البهية 1 / 721 - 722 ؛ جواهر الكلام 12 / 416 - 418 * 6 . شرائع الإسلام 1 / 87 - 88 ؛ قواعد الأحكام 1 / 302 * 7 . وسائل الشيعة 8 / 242 * 8 . جواهر الكلام 12 / 389 - 390 * 9 . الحدائق الناضرة 9 / 260 - 261 * 10 . جواهرالكلام 12 / 392 - 394 * 11 . 394 - 396 * 12 . مجمع الفائدة 3 / 136 * 13 . جواهر الكلام 12 / 394 - 397 * 14 . الحدائق الناضرة 9 / 266 ؛ جواهر الكلام 12 / 398 * 15 . الحدائق الناضرة 9 / 264 ؛ جواهر الكلام 12 / 398 - 400 * 16 . جواهر الكلام 12 / 400 * 17 . الحدائق الناضرة 9 / 265 - 266 ؛ جواهر الكلام 12 / 401 * 18 . التنقيح الرائع 1 / 262 * 19 . جواهر الكلام 12 / 402 - 403 .
سهولت
سهولت آسانى .
از احكام مرتبط با آن در بابهايى نظير حج ، جهاد ، تجارت ، طلاق ، صيد و ذباحه و قضاء سخن گفتهاند .
احكام شريعت مقدس مبتنى بر سهولت است ؛ چه در مقام جعل و تشريع و چه در مرحلهء پيدايى عوارض و حالاتى همچون بيمارى و ناتوانى براى مكلّف كه موجب حرجى شدن حكم و به مشقت افتادن مكلّف مىگردد . در آيات و روايات متعددى بر آسان بودن دين و نفى حرج و سختى از آن تصريح شده است ، از جمله در قرآن كريم آمده است : « هُوَ اجْتَبَاكُمْ وَ مَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِى الدّينِ مِنْ حَرَجٍ ؛ 1 او شما را برگزيد و بر شما در دينتان مشقت و سختى قرار نداده است » . در روايتى از پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله نقل شده است كه فرمود : « من بر آيين معتدل و آسان برانگيخته شدهام » . 2
از جمله قواعد مهم فقهى قاعدهء « عسر و حرج » است كه مفاد آن برداشته شدن هر گونه حكم حرجى غير قابل تحمل براى مكلف است ( - - - ) قاعدهء عسر و حرج ) . اينك مهمترين احكام مرتبط با عنوان ياد شده در ابواب مختلف فقهى .
حج : كسى كه به اندازهء هزينهء حج مالى قرض كرده است ، باداشتن توانايى اداى به موقع دين خود به آسانى و بدون مشقت بنابر قول جمعى ، مستطيع ( - - - ) استطاعت ) و حج بر او واجب مىگردد . 3
جهاد : در دفاع از جان ، مال و يا آبرو در برابر مهاجم ، ابتدا بايد راه آسانتر