بايد تمام بخواند تا وقتى كه در جايى اقامت ده روز نگزيند . 63
بنابر قول مشهور ، اقامت پنج ، بلكه كمتر از ده روز حكم اقامت ده روز را ندارد ، ليكن از بعضى همسانى حكم اقامت پنج روز با ده روز نقل شده است . 64 برخى ديگر از قدما بين شب و روز و نيز نماز و روزه تفصيل داده و گفتهاند : با اقامت پنج روز نمازهاى روزانه ( ظهر و عصر ) قصر و نماز شبانه ( عشا ) تمام گزارده و روزه ماه رمضان نيز گرفته مىشود . 65
كسى كه شغلش سفر است چنانچه بخواهد به سفرى غير مرتبط با شغل خود - مانند سفر حج يا زيارت - برود آيا بايد نمازش را تمام بخواند يا قصر ؟ مسئله اختلافى است . گروهى قائل به قصرند . 66 در مقابل ، برخى نماز را تمام دانستهاند . 67 البته بنابر اينكه ملاك در اتمام نماز كثرت سفر باشد نه شغل بودن آن و يا مراد از شغل بودن سفر بناى عملى بر استمرار آن در طول سال خواه براى كسب و كار و يا غير آن همچون زيارت و سياحت باشد ، حكم اتمام نماز در همهء انواع سفرها با حفظ ملاك ثابت خواهد بود ؛ از اين رو ، در كلمات قدما تا شهيد اوّل ( م 786 ه . ق ) چنين تفصيلى ديده نشده است ؛ زيرا آنان - بر حسب ظاهر كلماتشان - ملاك را كثرت سفر مىدانستند .
9 . رسيدن به حدّ ترخص . نقطهء آغاز قصر نماز و افطار روزه براى مسافر ، رسيدن به حدّ ترخص است ؛ بدين معنا كه به قدرى از شهر دور شود كه ديوارِ خانههاى شهر را نبيند و صداى اذان آن را نشنود 68 ( - - - ) حدّ ترخص ) .
در اينكه شرط حد ترخص به وطن اختصاص دارد يا شامل محل اقامت ده روز يا سى روز با ترديد در غير وطن نيز مىشود ، اختلاف است . بنابر قول اول ، به محض خروج مسافر از محل اقامت ، نمازش قصر مىشود و شرط آن رسيدن به حد ترخص نيست . 69
قطع سفر : سفر گاه با بر طرف شدن موضوع ( اصل سفر ) قطع مىشود و گاه با بر طرف شدن حكم آن . آنچه كه در دو بُعد ياد شده موجب قطع سفر مىگردد
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 479
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٤٧٩