صورت نخست : اگر سعى كننده در دور زوج ( دوم ، چهارم يا ششم ) در صفا يا به سمت صفا باشد سعيش صحيح است ؛ و اگر در مروه يا به سمت مروه باشد ، سعيش باطل است و بايد اعاده كند . اما اگر در دور فرد ( اول ، سوم ، پنجم يا هفتم ) در مروه يا به سمت مروه باشد ، سعيش صحيح است و اگر در صفا يا به سمت صفا باشد ، سعيش باطل مىباشد و بايد آن را اعاده كند . 24
صورت دوم : شك در شمار دورها يا در زيادى و نقصان آنها است ، مانند آنكه شك كند شش دور سعى كرده يا نُه دور ، يا تنها در نقصان ، مانند اينكه شك كند شش دور سعى كرده يا پنج دور و يا تنها در زيادى دورها ، مانند آنكه در دور آخر شك كند دور هفتم است يا نهم . در هر سه حالت ، شك حاصل يا قبل از فراغ از سعى بوده و يا بعد از آن .
شك در تعداد دورها قبل از فراغ ، بنابر قول مشهور ، موجب بطلان سعى و وجوب اعاده است ، مگر آنكه شك در زياده با يقين به اتمام هفت دور باشد ، مانند آنكه در مروه شك كند اين دور ، هفتم است يا نهم ؛ در اين صورت اعتنايى به شك نمىكند و سعيش صحيح است . 25
به شك بعد از فراغ از عمل ( خروج از مسعى و اشتغال به عملى ديگر همچون تقصير يا طواف نساء ) نيز اعتنا نمىشود ؛ 26 ليكن در اينكه شك حاصل در پايان سعى و قبل از خروج از مسعى ، حكم شك قبل از فراغ را دارد يا حكم شك بعد از فراغ ، اختلاف است . 27 برخى ، مطلقا ، حتى شك حاصل بعد از خروج از مسعى و اشتغال به عملى ديگر را همچون شك قبل از فراغ ، موجب بطلان عمل و وجوب اعاده دانستهاند . 28 چنان كه برخى ، مطلقا ، حتى نسبت به شك حاصل در اثناى عمل ، حكم به صحّت كرده و اعاده را واجب ندانسته و گفتهاند : بنا را بر كمترين عدد - كه يقينى است - مىگذارد و آن را به اتمام مىرساند . 29 بعضى در صحّت سعى در فرض شكِ در نقصان بعد از فراغ اشكال كرده و احتياط را در به جا آوردن دورهايى كه احتمال نقصان آنها را مىدهد ، دانستهاند . 30
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 457
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٤٥٧