معيار در تمكّن از تصرف و عدم تمكّن ، نظر عرف است . 17
6 . نصاب . هر يك از موضوعات متعلّق زكات ، نصابى دارد كه با رسيدن به آن ، زكات واجب مىشود . 18
موضوعات متعلّق زكات : زكات به نه چيز تعلّق مىگيرد : شتر ، گاو ، گوسفند ( انعام ثلاث ) ؛ طلا ، نقره ( نقدين ) ؛ جو ، گندم ، خرما و كشمش ( غلّات اربع ) . در غير اين نه چيز زكات واجب نيست . 19 از بعضى قدما وجوب زكات در محصول پيمانهاى زمين عشريّه ( - - - ) زمين عشريّه ) مانند گندم ، جو ، برنج ، ذرّت ، عدس و ساير حبوبات و نيز زيتون به عمل آمده از زمين عشريّه ، همچنين روغن آن و نيز عسل به دست آمده از زمين عشريه نقل شده است . 20 برخى ، مال التجاره را نيز به موارد فوق افزودهاند ؛ هرچند مشهور ، زكات را در آن مستحب مىدانند . 21
شرايط : تعلّق زكات به هر يك از انعام ثلاث ، نقدين و غلات اربع علاوه بر شرايط عمومى ، منوط به تحقق شرايطى خاص به شرح ذيل است .
الف . انعام ثلاث : به شتر ، گاو و گوسفند با شرايط زير زكات تعلّق مىگيرد :
1 . نصاب : شتر داراى دوازده نصاب است ؛ هرچند از برخى قدما اسقاط نصاب ششم نقل شده است ؛ ليكن اجماع - قبل و بعد از ايشان - بر ثبوت دوازده نصاب است . 22 نصابهاى شتر عبارتند از : در پنج شتر يك گوسفند ؛ در ده شتر دو گوسفند ؛ در پانزده شتر سه گوسفند ؛ در بيست شتر چهار گوسفند ؛ در 25 شتر پنج گوسفند ؛ در 26 شتر بنابر قول مشهور يك بنت مخاض ( - - - ) بنت مخاض ) و در صورت نداشتن آن ، يك ابن لبون ( - - - ) ابن لبون ) ؛ در 36 شتر يك بنت لبون ( - - - ) بنت لبون ) ؛ در 46 شتر يك حقّه ( - - - ) حقّه ) ؛ در 61 شتر يك جذعه ( - - - ) جذعه ) ؛ در 76 شتر بنابر قول مشهور دو بنت لبون ؛ در 91 شتر دو حقّه و در 121 شتر و بالاتر ، هر پنجاه نفر يك حقّه و هر چهل نفر يك بنت لبون .
آيا در نصاب دوازدهم ( 121 شتر و افزونتر ) مالك مطلقا مخيّر است شتران را به هر يك از چهل و پنجاه محاسبه كرده و زكات آن را بپردازد ؛ خواه عدد آنها با
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 239
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٢٣٩