زكات به آنها تعلّق مىگيرد ، از قبيل گاو و گوسفند ، اختلاف است . مشهور ، در آنها نيز شرط دانستهاند . 8 در مقابل ، برخى قدما آن را شرط ندانستهاند . 9
در چيزهايى كه وجوب زكات آنها منوط به سپرى شدن سال است ، مانند گاو و گوسفند ، بنابر قول مشهور و معروف ، سال از زمان بلوغ مالك آنها حساب مىشود . بنابر اين ، چنانچه نابالغ در اثناى سال بالغ شود ، با پايان يافتن سال ، زكات بر او واجب نمىشود ؛ بلكه تنها با گذشت سال از زمان بلوغ و با وجود ديگر شرايط ، واجب مىگردد ؛ 10 اما در چيزهايى كه سپرى شدن سال در آنها شرط نيست ، مانند گندم و جو ، شرط وجوب زكات ، بلوغ - در زمان تعلّق زكات به آنها - است . 11
2 . عقل ؛ بنابر اين ، در مال ديوانه زكات نيست . بنابر قول مشهور ، حكم ديوانه در فرض عاقل شدن در اثناى سال ، حكم نابالغ است . 12
بنابر قول مشهور ، فرد بيهوش و مست در حكم ، ملحق به ديوانه نيست . بنابر اين ، بيهوشى و مستى در اثناى سال مانع تعلّق زكات نمىشود . 13
3 . حرّ بودن ؛ بنابر اين ، به مال برده ( - - - ) بردگى ) زكات تعلّق نمىگيرد . 14
4 . مالك بودن ؛ از اين رو ، بر غير مالك زكات واجب نيست ؛ چنان كه در مالى كه عنوان مالكيت آن ، جهت عمومى است ، مانند مالِ قرار داد شده براى فقرا ، نيز زكات نيست . 15
5 . متمكّن بودن از تصرف در مال متعلّق زكات ؛ بنابر اين ، به مالى كه شخص متمكّن از تصرف در آن نيست ، زكات تعلّق نمىگيرد ؛ خواه عدم تمكّن ، عقلى باشد ، مانند مال غايب كه خارج از دسترس او يا وكيلش مىباشد و مال به سرقت رفته يا غصب شده و يا دفن گشته در جاى نا معلوم ؛ يا شرعى ، از قبيل مال گرو گذاشته شده ، در صورت عدم توانايى خارج كردن آن از رهن و نيز مال وقفى و مالى كه صدقه دادن آن نذر شده است . در اينكه در مال رهنى در فرض توانايى بر فكّ رهن ، زكات واجب است يا نه ، اختلاف مىباشد . 16
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 238
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٢٣٨