اختلاف راهن و مرتهن : هرگاه راهن و مرتهن در تعيين مرهون بايكديگر اختلاف كنند ؛ مرتهن مدّعى رهن بودن مالى معيّن و راهن منكر آن و مدّعى رهن بودن غير آن باشد و بيّنهاى نيز در ميان نباشد ، مالى كه مرتهن منكر رهن بودن آن است از عنوان رهانت خارج مىشود و راهن بر نفى رهانت مال مورد ادعاى مرتهن ، قسم مىخورد و با قسم ، آن نيز از رهن بودن خارج مىگردد . 40
اگر اختلاف راهن و مرتهن در تحويل مرهون باشد ؛ مرتهن - بدون آنكه بيّنه داشته باشد - مدّعى تحويل مرهون به راهن ، و راهن منكر آن باشد ، قول راهن با قسم خوردن پذيرفته مىشود . 41
چنانچه دو نفر در رهن يا وديعه بودن مالى با يكديگر اختلاف كنند ؛ بدين گونه كه مالك ، مدّعى وديعه بودن مال ، و نگه دارنده مدّعى رهن بودن آن باشد ، بنابر قول مشهور ، قول مالك با سوگند خوردن ، پذيرفته مىشود ، به شرط آنكه طرف مقابل بر ادعاى خود بيّنهاى نداشته باشد . 42
فكّ رهن : از مال رهنى در سه صورت فكّ رهن مىشود :
1 . فسخ از هر دو طرف و يا از طرف مرتهن به تنهايى .
2 . تلف شدن مرهون به سبب آفتى ، اعم از زمينى و آسمانى .
3 . برى شدن ذمّهء راهن از دين با اداى آن يا ابراء و مانند آن توسط مرتهن . 43
1 . المبسوط 2 / 196 ؛ غنية النزوع / 242 ؛ كتاب السرائر 2 / 416 * 2 . وسيلة النجاة / 475 ؛ مهذب الأحكام 21 / 75 - 76 * 3 . تذكرة الفقهاء 13 / 85 ؛ تحرير الوسيلة 2 / 3 * 4 . تحرير الأحكام 2 / 463 ؛ المهذب البارع 2 / 491 * 5 . كشف الرموز 1 / 540 ؛ شرائع الإسلام 2 / 329 * 6 . جواهر الكلام 25 / 94 - 95 ؛ مصباح الفقيه 14 / 540 - 541 ؛ مهذب الأحكام 21 / 75 - 76 * 7 . منهاج الصالحين ( سيستانى ) 2 / 288 * 8 . وسيلة النجاة / 475 * 9 . المبسوط 2 / 196 ؛ تذكرة الفقهاء 13 / 87 * 10 . بقره / 283 * 11 . مصباح الفقيه 14 / 545 * 12 . كنز العرفان 2 / 59 - 60 * 13 . تذكرة الفقهاء 13 / 87 * 14 . جواهر الكلام 25 / 95 - 98 * 15 . 99 - 101 * 16 . جامع الشتات 2 / 449 ؛ فقه الإمام جعفر الصادق 4 / 26 * 17 . فقه الإمام جعفرالصادق 4 / 26 - 27 * 18 . جواهر الكلام 25 / 116 ؛ وسيلة النجاة / 476 - 477 * 19 . منهاج الصالحين ( سيستانى ) 2 / 288 * 20 . نزهة الناظر / 85 ؛ مسالك الأفهام 4 / 11 ؛ كفاية الأحكام 1 / 553 * 21 . جواهر الكلام 25 / 142 ؛ جامع المقاصد 5 / 69 - 70 ؛ مفتاح الكرامة 11 / 181 - 182 *
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 207
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٢٠٧