5 . زن شيرده كه شيرش كم است و روزه براى او يا فرزندش زيان دارد . حكم اين مورد ، حكم مورد پيشين است . 68
راههاى ثبوت هلال : روزهء ماه رمضان با ديدن هلال در اوّل ماه واجب مىشود ؛ چنان كه ترك آن با رؤيت هلال ماه شوّال واجب است . راههاى ثبوت هلال ماه عبارت است از :
1 . ديدن خود مكلّف .
2 . تواتر ( - - - ) تواتر ) .
3 . شياع ( شنيدن خبر رؤيت از افراد متعدد ) در صورتى كه علم آور باشد . آنچه كه موجب حصول علم گردد ، هرچند به كمك قراين و شواهد ، در حكم شياع است .
4 . گذشتن سى روز از اوّل ماه شعبان يا ماه رمضان كه در اوّل ، روزه و در دوم ، افطار واجب است .
5 . بيّنه ( شهادت دو مرد عادل ) . هلال ماه با شهادت زنان و نيز به قول مشهور ، شهادت يك مرد عادل ، هرچند به ضميمهء قسم ، ثابت نمىشود ( - - - ) بيّنه ) .
6 . حكم حاكم بنابر قول برخى . 69
بنابر قول مشهور ، هلال ماه به گفتهء منجمان و نيز غروب كردن هلال بعد از شفق و ديده شدن آن قبل از زوال روز سى ام و نيز طوق داشتن ( احاطهء هالهاى از نور به گرداگرد ) آن و مانند آنها از قراينى كه افادهء ظن مىنمايند ، ثابت نمىگردد ، مگر براى اسير و زندانىاى كه قدرت بر تحصيل علم به هلال ندارد . 70
قضاى روزهء ماه رمضان : قضاى روزهء ماه رمضان با سه شرط واجب است : بلوغ ، عقل و اسلام . بنابر اين ، بر مكلّف ، قضاى روزههايى كه قبل از بلوغ نگرفته ، واجب نيست ، مگر روزهء روزى كه قبل از طلوع فجر آن روز يا همزمان با آن ، به سن بلوغ رسيده و از او فوت شده است .
در فرض رسيدن به سن بلوغ پس از طلوع فجر و فوت شدن روزه آن روز ، آيا قضا واجب است يا نه ؟ مسئله اختلافى است . 71
همچنين بر مكلّف قضاى روزهء ايّام ديوانگى و بيهوشى واجب نيست ؛ چنان كه بر كافرى كه مسلمان شده ، قضاى روزهء ايّام كفر واجب نيست ، مگر آنكه قبل از
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 175
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص١٧٥