تلازم وجود دارد . بنابر اين ، در مواردى كه نماز قصر است ، روزه نيز صحيح نيست ، چنان كه گذشت ؛ ليكن مواردى از اين قاعده استثنا شده است ، مانند مكانهاى چهارگانه ( مكّه ، مدينه ، كوفه و كربلا ) كه مسافر در آنها بين قصر و اتمام نماز مخيّر است ، اما روزهاش صحيح نيست ( - - - ) اماكن اربع ) . و نيز اگر مسافر در ماه رمضان بعد از زوال از وطن ( - - - ) وطن ) يا محلّ اقامت خود اقدام به سفر كند ، بنابر قول بسيارى از فقها واجب است بر روزهء خود باقى بماند ، ليكن نمازش قصر است . 64
موارد رخصت در افطار : افطار در ماه رمضان بر افراد زير جايز ، بلكه در برخى موارد واجب است :
1 و 2 . مرد و زن كهنسال در صورت ناتوانى از روزه يا مشقت غير قابل تحمل ( حرج ) داشتن روزه براى ايشان . در اينكه در اين فرض ، ترك روزه واجب است يا جايز ، اختلاف مىباشد . بنابر قول نخست ، در صورت تحمّل و گرفتن روزه ، روزهاش صحيح نخواهد بود .
در فرض افطار روزه به جهت مشقت ، كفّاره به مقدار يك مُدّ و به قولى دو مدّ از طعام در ازاى هر روز افطار ، واجب است ؛ ليكن وجوب كفّاره در فرض ترك روزه به جهت ناتوانى ، اختلافى است . مشهور ، قائل به وجوب آن اند . در صورت قدرت يافتن آن دو بر روزه ، قضاى آن واجب خواهد بود . 65
3 . كسى كه بيمارى عطش [ داء العطش ] دارد . حكم او ، حكم پير مرد و پير زن است ، ليكن بنابر قول برخى ، بر او واجب است در نوشيدن آب به مقدار ضرورت اكتفا كند . 66
4 . حاملهء در آستانهء زاييدن كه روزه براى او يا فرزندش زيان دارد . افطار بر چنين فردى واجب است ؛ ليكن درازاى هر روز بايد به مقدار يك يا دو مُدّ - به اختلاف اقوال - كفّاره بدهد . البته در اينكه كفّاره مطلقا واجب است يا تنها در صورت بيم بر حمل ، اختلاف مىباشد . قول دوم به اكثر بلكه مشهور فقها نسبت داده شده است . قضاى روزه بر چنين زنى بنابر قول مشهور واجب مىباشد ، بلكه بر آن ادّعاى اجماع شده است . 67
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 174
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص١٧٤