اعضاى داراى ديهء معيّن بنابر قول مشهور عبارتند از : مو ( - - ) مو ) ، چشم ( - - ) چشم ) ، پلك ( - - ) پلك ) ، بينى ( - - ) بينى ) ، گوش ( - - ) گوش ) ، لب ( - - ) لب ) ، زبان ( - - ) زبان ) ، دندان ( - - ) دندان ) ، گردن ( - - ) گردن ) ، فكّ ( - - ) فكّ ) ، دست ( - - ) دست ) ، پا ( - - ) پا ) ، انگشت ( - - ) انگشت ) ، كمر ( - - ) پشت ) ، نخاع ( - - ) نخاع ) ، پستان ( - - ) پستان ) ، آلت تناسلى مرد ( - - ) آلت تناسلى ) ، بيضه ( - - ) بيضه ) ، شُفران ( - - ) شفران ) و كپل ( - - ) كپل ) .
ج . ديهء شكستن استخوان : ديهء شكستن استخوانِ عضوِ داراى ديهء معيّن بنابر مشهور يك پنجم ديهء آن عضو و ديهء سوراخ شدن آن يك چهارم ديهء شكستن و ديهء كوبيده شدن استخوان هر عضو ، يك سوم ديهء آن عضو و ديهء از جا در آمدن استخوان عضو ، در صورت از كار افتادن ، دو سوم ديهء آن عضو است « 17 » ( - - ) استخوان ) .
د . ديهء منافع : منافعى كه با از دست دادن آنها به سبب جنايت ، ديهء كامل ثابت مىشود عبارتند از : عقل « 18 » ( - - ) عقل ) ؛ شنوايى هر دو گوش « 19 » ( - - ) شنوايى ) ؛ بينايى هر دو چشم « 20 » ( - - ) بينايى ) ؛ بويايى هر دو مجراى بينى « 21 » ( - - ) بويايى ) ؛ بنابر نظر مشهور ، سلسل البول كه با عروض آن ، شخص توان نگهدارندگى ادرار خود را از دست مىدهد « 22 » ( - - ) مسلوس ) ؛ چشايى بنابر نظر برخى « 23 » ( - - ) چشايى ) ؛ توان انزال در آميزش « 24 » ( - - ) انزال ) ؛ قدرت نطق « 25 » ( - - ) تكلّم ) ؛ انحراف پيدا كردن گردن از حالت طبيعى « 26 » ( - - ) گردن ) ؛ شكستن بعصوص و خارج شدن مدفوع بدون اختيار به سبب آن بنابر قول مشهور « 27 » ( - - ) بعصوص ) ؛ صدا « 28 » ( - - ) صوت ) ؛ افضا « 29 » ( - - ) افضاء ) ؛ بنابر مشهور ، آسيب ديدگى مثانهء دختر به سبب ازالهء بكارت كه منجرّ به خروج بى اختيار ادرار گردد « 30 » ( - - ) مثانه ) و جمع شدن دو لب بنابر قول برخى . « 31 »
ديهء شل شدن عضوى از اعضا ، دو سوم ديهء آن عضو است ، مگر در آلت تناسلى مرد كه در شل شدن آن نيز ديهء كامل ثابت است . « 32 »
هامش
( 17 ) 43 / 282 - 287 .
( 18 ) 291 - 296 .
( 19 ) 297 - 301 .
( 20 ) 301 - 309 .
( 21 ) 309 - 311 .
( 22 ) 314 - 317 .
( 23 ) 311 .
( 24 ) 312 - 313 .
( 25 ) مبانى تكملة المنهاج 2 / 286 و 361 - 362 .
( 26 ) جواهر الكلام 43 / 243 .
( 27 ) 281 ؛ الروضة البهية 10 / 252 .
( 28 ) جواهر الكلام 43 / 316 .
( 29 ) 275 .
( 30 ) 290 .
( 31 ) 207 .
( 32 ) مبانى تكملة المنهاج 2 / 375 - 376 .