هر دو ، بر اساس عددى محاسبه مىگردد كه نسبت به نصاب فرا گيرتر است ؛ بنابر اين در مثل دويست شتر ، مالك بين محاسبه بر اساس هر دو نصاب ( پنجاه پنجاه و چهل چهل ) مخيّر است و در مثل 150 شتر كه با يك نصاب ( پنجاه پنجاه ) مطابقت دارد ، بر اساس همان محاسبه مىكند كه نتيجهء آن پرداخت سه حقّه است و در مثل 140 و 260 شتر كه با هيچ يك از دو نصاب مطابقت ندارد ، در اوّلى بر اساس چهل چهل و در دومى بر پايهء پنجاه پنجاه محاسبه مىشود ؛ در نتيجه زكات 140 شتر سه بنت لبون و زكات 260 شتر پنج حقّه است ؛ ليكن برخى گفتهاند : چنانچه با جمع بين هر دو ، مطابقت با نصاب به دست آيد ، واجب است بر اساس هر دو نصاب محاسبه شود ، مانند 140 و 260 شتر كه زكات آنها در اوّلى دو حقّه و يك بنت لبون و در دومى دو حقّه و چهار بنت لبون است « 1 » ( - - ) نصاب ) .
در ديهء قتل شبه عمد و نيز قتل خطا در صورتى كه جانى تصميم به پرداخت شتر به عنوان ديه داشته باشد ، بنابر قول مشهور ، 33 شتر از صد شتر در فرض نخست و سى نفر از آن در فرض دوم بايد حقّه باشد « 2 » ( - - ) ديات ) .
حقّه
حُقَّه : واحد اندازه گيرى وزن .
در كلمات برخى فقها در تعيين مقدار آب كُرّ ( - - ) آب كرّ ) و زكات فطره ( - - ) زكات فطره ) در باب طهارت و زكات از دو نوع حقّه نام برده شده است : حقّهء عراقى يا بقّالى و حقّهء اسلامبولى يا عطارى . مقدار حقهء عراقى بنابر گفتهء برخى معاصران چهار اوقيهء عراقى و به وزن ، 933 مثقال و يك سوم مثقال صيرفى ( 4470 گرم ) است « 1 » و بنابر گفتهء صاحب جواهر وزن آن در سال 1239 ه . ق ( عصر صاحب جواهر ) 640 مثقال صيرفى بوده است . « 2 » مقدار حقّه اسلامبولى 280 مثقال صيرفى است . « 3 »
در روايات براى تعيين مقدار آب كرّ و زكات فطره عناوين رطل و صاع و مانند آنها به كار رفته است . از سوى برخى فقها واحدهاى ياد شده به حقّه - كه در زمان
هامش
( 1 ) جواهر الكلام 15 / 111 - 114 ؛ العروة الوثقى 4 / 29 - 33 .
( 2 ) مهذّب الاحكام 29 / 81 - 84 ؛ جواهر الكلام 43 / 23 .
1 الاوزان والمقادير / 23 ؛ مستمسك العروة 9 / 425 .
2 جواهر الكلام 15 / 210 .
3 تحرير الوسيلة 1 / 348 ؛ منهاج الصالحين ( خويى ) 1 / 18 .