صلح بر آن واقع مىشود ؛ ليكن فروختن آن صحيح نيست ( - - ) بيع ) ؛ اما در اينكه مىتواند در بيع ، بها ( ثمن ) قرار گيرد يا نه اختلاف است . برخى فروختن آن را صحيح دانستهاند . « 1 »
حق مسيل
حق مَسيل : حق آبراه در زمين ديگرى .
حق مسيل عبارت است از حق راه آب ، ثابت براى شخص در ملك ديگرى ، به سببى از اسباب ، مانند اينكه كسى ملكى را به ديگرى بفروشد ، ليكن حق آبراه در آن زمين را براى خود محفوظ نگه دارد ، يا آنكه حق مسيل از راه مصالحه براى شخص ثابت شود . از اين عنوان در باب صلح سخن گفتهاند .
حقّ مسيل ماليت دارد و از حقوق قابل اسقاط و نيز قابل نقل از طريق صلح بر آن است ، به شرط آنكه از جهت عرض و طول معين باشد . همچنين از راه ارث قابل انتقال است ؛ ليكن فروختن آن صحيح نيست ؛ اما بنابر قول برخى ، ثمن ( بهاى كالا ) قرار دادن آن در بيع صحيح است ( - - ) بيع ) . برخى فروختن آن را نيز صحيح دانستهاند . « 1 »
حق معلوم
حق معلوم : مقدارى معين از مال جهت كمك به نيازمندان .
قرآن كريم يكى از ويژگيهاى نمازگزاران را اين گونه بيان مىكند :
« وَ الَّذِينَ فِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ لِلسَّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ
؛ « 1 » كسانى كه در اموالشان حقّى معين براى سؤال كننده و محروم است » .
حق معلوم در روايات به مقدار مالى كه شخص بر حسب تمكن بر خود مقرر مىدارد كه هر روز يا هر هفته و يا هر ماه به طور مستمر به نيازمندان بدهد ، تفسير شده است . مراد از محروم - بنابر آنچه در روايات آمده - فرد مشغول به كارى است كه درآمد كافى ندارد و از نظر مالى در
هامش
( 1 ) تحرير الاحكام 4 / 516 ؛ روضة المتقين 6 / 241 ؛ سؤال و جواب ( يزدى ) / 149 - 150 ؛ تحرير المجلّة 1 قسم 1 / 129 و 181 ؛ كلمة التقوى 4 / 113 .
1 تحرير الاحكام 4 / 516 ؛ تذكرة الفقهاء 16 / 86 - 87 ؛ جامع المقاصد 5 / 432 ؛ مفتاح الكرامة 12 / 876 ؛ تحرير المجلّة 1 قسم 1 / 181 و 2 قسم 1 / 245 .
1 معارج / 24 و 25 .