ولى آب ندارد ، بنابر قول مشهور بايد در حزنه به اندازهء برد يك تير - حدود دويست گام - در چهار طرف ، در صورت احتمال وجود آب ، به جست و جو بپردازد و پس از مأيوس شدن از آب در آن محدوده تيمم نمايد . « 1 »
حزوره
حَزْوَرَه : مكانى بين صفا و مروه . « 1 »
از آن در باب حج نام بردهاند .
عمره گزارى كه قربانى همراه خود آورده يا قربانى - به جهت كفّاره صيد و غير آن - بر عهدهاش آمده ، واجب است قربانى را در مكه ذبح يا نحر كند . افضل مكانها در مكّه براى كشتن قربانى حزوره است ؛ « 2 » ليكن به گفتهء برخى با توسعهء مسجد الحرام ، اين مكان داخل در مسجد شده است ؛ از اين رو ، در موقعيّت جديد ، عمل به استحباب ياد شده امكان ندارد . « 3 »
حس
حسّ : ادراك و دريافتن چيزى با يكى از حواس پنج گانه .
به آنچه به وسيلهء يكى از حواس بينايى ، بويايى ، چشايى ، شنوايى و بساوايى درك مىشود ، محسوس و به ادراك و دريافت آن توسط حواس ياد شده ، حسّ گويند .
اين عنوان در بابهاى شهادات ، قصاص و ديات به كار رفته است .
از اسباب بطلان وضو ، خواب است ؛ به گونهاى كه چشم نبيند و گوش نشنود . « 1 »
در شهادت علم شاهد بايد مستند به يكى از حواس پنج گانه باشد ؛ بدين معنا كه - به عنوان مثال - در ديدنيها ديده و در شنيدنيها شنيده باشد ، مگر مواردى كه استثنا شده و استفاضه ( سَماع ) در آنها پذيرفته است ( - - ) استفاضه ) ؛ ليكن برخى در شرط بودن حصول علم از طريق حواس ظاهرى در شهادت اشكال كرده و گفتهاند : معيار در شهادت خبر دادن از روى علم است ؛ خواه آن علم از طريق حواس ظاهرى حاصل شود يا از طريق تواتر ( - - ) تواتر ) يا قراين و شواهد يقينآور . « 2 »
هامش
( 1 ) جواهر الكلام 5 / 80 ؛ الحدائق الناضرة 4 / 250 ؛ الروضة البهية 1 / 448 ؛ تحرير الوسيلة 1 / 101 .
1 جواهر الكلام 19 / 197 .
2 كشف اللثام 6 / 206 ؛ الحدائق الناضرة 15 / 328 و 338 ؛ جواهر الكلام 19 / 196 - 197 .
3 احكام و آداب حج ( گلپايگانى ) / 172 .
1 جواهر الكلام 1 / 402 .
2 41 / 128 - 132 ؛ تحرير الوسيلة 2 / 445 .