حسن عليه السّلام ؛
امام
حسن عليه السّلام ؛ امام : دومين پيشوا از پيشوايان معصوم عليهم السّلام .
امام حسن مجتبى عليه السّلام با كنيهء ابامحمّد ، سبط اكبر رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله ، فرزند بزرگ اميرمؤمنان على عليه السّلام و حضرت فاطمه سلام اللَّه عليها و دومين امام از امامان دوازده گانه است .
زيارت امام مجتبى عليه السّلام در قبرستان بقيع مستحب است . « 1 »
( - - ) ائمه )
حُسن خلق
- - ) اخلاق
حُسن شرعى
- - ) حسن و قبح عقلى
حسن ظاهر
حُسن ظاهر : نيكو بودن ظاهر شخص از ديدگاه شرع مقدس .
عنوان حسن ظاهر در بحث عدالت مطرح است و مراد از آن ، اين است كه از ديدگاه شرع مقدس ظاهر شخص نيكو باشد ؛ بدين معنا كه پايبندى به حدود و احكام شرع مقدس در گفتار و رفتار او تجلّى يابد . مقابل آن حسن باطن قرار دارد كه عبارت است از ملكهء نفسانىاى كه شخص را بر پايبندى به حدود و احكام شرع مقدس برمىانگيزاند . « 1 » از آن در بابهاى اجتهاد و تقليد ، صلات و شهادات بحث كردهاند .
اكثر قدما - بنا بر آنچه به آنها نسبت داده شده - عدالت را به حسن ظاهر تعريف كردهاند ؛ ليكن قول منسوب به مشهور اين است كه عدالت ملكهء نفسانى است و حسن ظاهر مظهر و كاشف آن است . « 2 » برخى ، كلام قدما را حمل بر كاشفيّت حسن ظاهر كردهاند . « 3 »
بنابر قول دوم ، آيا حسن ظاهر كاشف تعبّدى از عدالت است ؛ حتّى اگر از آن ظن به عدالت شخص حاصل نشود ، يا كاشف عقلايى است كه تنها در صورت افادهء علم يا ظنّ به حسن باطن ، كاشف از عدالت شخص خواهد بود ؟ مسئله محلّ بحث است « 4 » ( - - ) عدالت ) .
هامش
( 1 ) جواهر الكلام 20 / 87 - 88 ؛ الحدائق الناضرة 17 / 433 .
1 مستند الشيعة 18 / 70 .
2 جواهر الكلام 13 / 290 - 299 ؛ الأجتهاد والتقليد ( صدر ) / 291 - 300 ؛ التنقيح ( الإجتهاد و التقليد ) / 253 ؛ رسائل فقهية ( شيخ انصارى ) / 8 .
3 رسائل فقهية ( شيخ انصارى ) / 8 - 9 و 24 .
4 الأجتهاد والتقليد ( صدر ) / 322 ؛ العروة الوثقى 1 / 28 .