حرير
- - ) ابريشم
حريص
- - ) حرص
حريم
حريم : محدودهاى از اطراف زمين احيا شده / عِرْض ( - - ) آبرو ) .
حريم به معناى نخست به محدودهاى پيرامون مكان احيا شده از زمين موات گفته مىشود كه بهرهبردارى كامل از آن مكان متوقف بر آن محدوده است و تحت تصرف ديگرى جز كسى كه آن را احيا كرده ، نيست . « 1 » از اين عنوان در باب احياء موات بحث كردهاند .
حكم : زمين مواتِ احيا شده داراى حريم است و حريم آن به احيا كنندهء آن مكان اختصاص دارد . از اين رو ، از شرايط احياى زمين موات ، حريم نبودن آن براى ملك ديگرى است .
در اينكه حريم زمين به تبع احياى آن ، در ملك مالك آن در مىآيد يا مالك نسبت به آن تنها حقّ اولويّت و اختصاص پيدا مىكند ، اختلاف است . « 2 »
حريم تنها در زمين موات ( - - ) زمين موات ) ثابت است ؛ از اين رو ، زمينهاى ملكىاى كه در مجاورت يكديگر قرار دارند ، مانند شهرها حريم ندارند و صاحب هر ملك مىتواند در ملك خود هرگونه تصرف مشروعى بكند . « 3 »
قلمرو حريم : حريم دوگونه است :
حريم عين مال ، قطع نظر از منفعت آن ، مانند حريم خانه يا ديوار و يا خود قنات و چاه ؛ و حريم منفعت ، مانند حريم قنات و چاه به لحاظ منفعت مطلوب آن ؛ يعنى استفاده از آب آن براى شرب يا كشاورزى و مانند آن .
تفاوت حريم عين با حريم منفعت در اين است كه در اوّلى هيچ گونه تصرفى براى ديگرى جايز نيست ؛ اما در دومى تنها احداث مثل آنچه قبلًا احداث گرديده ، مانند حفر چاه يا قنات در محدودهء حريم منفعت ، جايز نيست ؛ ليكن احياى آن به كشاورزى يا بناى ساختمان جايز است .
براى تعيين قلمرو حريم عين مال به عرف و متعارف هر منطقه - با توجه به موقعيت و شرايط مكانى و منطقهاى - رجوع مىشود و ضابطهء كلّى آن عبارت است از محدودهاى كه بهرهبردارى كامل
هامش
( 1 ) ايضاح الفوائد 2 / 232 .
( 2 ) الانوار اللوامع 11 / 166 ؛ جواهر الكلام 38 / 34 - 36 .
( 3 ) تذكرة الفقهاء ( ق ) 2 / 414 ؛ جامع المقاصد 7 / 26 ؛ تحرير الوسيلة 2 / 202 .